เล่มที่ 2
ประชาชนเพ่งโทษติเตียนเหล่าสมณศากยบุตร ] สองบทว่า มนุสฺสา อุช...
หมวดหมู่: พระวินัยปิฎก ประเภทเนื้อหา: บทความ ลำดับที่: 158
เนื้อหา
ประชาชนเพ่งโทษติเตียนเหล่าสมณศากยบุตร ] สองบทว่า มนุสฺสา อุชฺฌายนฺติ ความว่า เมื่อพระราชาทรงรับสั่ง อยู่ในบริษัท มนุษย์ทั้งหลายในสถานที่นั้น ๆ ครั้นได้ฟังพระราชดำรัส ทั้งต่อ พระพักตร์และลับพระพักตร์แล้ว ย่อมเพ่งโทษ คือ ดูหมิ่น ได้แก่ เมื่อดูหมิ่น ก็เพ่งจ้องดูพระเถระนั้น, อนึ่ง หมายความว่า ย่อมคิดไปทางความลามก. บทว่า ขียนฺติ ความว่า ย่อมพูด คือ ประจานโทษของพระเถระนั้น. บทว่า วิปาเจนฺติ ความว่า แต่งเรื่องให้กว้างขวางออกไป คือ กระจายข่าวให้แพร่สะพัดไปในสถานที่ทุกแห่ง. ก็แล ผู้ศึกษาควรทราบเนื้อความ นี้ ตามแนวคัมภีร์ศัพทศาสตร์ จรรย์ ในบทนี้ว่า ในพรหมจรรย์หนึ่ง มีผู้ละมัจจุได้พันคน. เมถุนวิรัติ เรียกว่า พรหมจรรย์ ในสัลเลขสูตรว่า พวกอื่นจักไม่ประพฤติพรหมจรรย์ พวกเราจักประพฤติพรหมจรรย์ ในที่นี้. สทารสันโดษ เรียกว่า พรหม- จรรย์ ในมหาธัมมาปาลชาดกว่า เราไม่นอกใจภริยา และภริยาก็ไม่ ล่วงเกินเรา เราประพฤติพรหมจรรย์เว้น ภริยาเหล่านั้น เพราะฉะนั้นแล เด็ก ๆ ของเรา จึงไม่พึงตาย. อุโบสถอันประกอบด้วยองค์แปด ที่รักษาแล้วด้วยอำนาจในการฝึกตน เรียกว่า พรหมจรรย์ ในนิมิชาดก อย่างนี้ว่า บุคคลย่อมเกิดในขัตติยะ ด้วยพรหม- จรรย์ที่เลว และย่อมเกิดในเทพทั้งหลาย ด้วยพรหมจรรย์ปานกลาง ย่อมหมดจด ด้วยพรหมจรรย์ชั้นสูง.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน