วัดเขาโบสถ์
วัดเขาโบสถ์ ตั้งอยู่บ้านบางสะพาน หมู่ที่ 1 ตำบลกำเนิดนพคุณ อำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ที่ดินตั้งวัดมีเนื้อที่ 28 ไร่ ส.ค. 1 เลขที่ 131 อาณาเขต ทิศเหนือจดบ้านพักข้าราชการ ทิศใต้จดลำห้วยสาธารณะ ทิศตะวันออกและทิศตะวันตกจดที่ดินเอกชน มีที่ธรณีสงฆ์ จำนวน 2 แปลง เนื้อที่ 27 ไร่ โฉนดที่ดิน เลขที่ 305 และ 15409 อาคารเสนาสนะ ประกอบด้วย อุโบสถ กว้าง 8.7 เมตร ยาว 23.30 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2515 เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็กทรงไทย ภายในอุโบสถมีจิตรกรรม ฝาผนังเกี่ยวกับพุทธประวัติ ศาลาการเปรียญ กว้าง 20.90 เมตร ยาว 33 เมตร เป็นอาคารไม้ทรงไทย ชั้นเดียว หอสวดมนต์ กว้าง 18.80 เมตร ยาว 25 เมตร เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็กทรงไทย กุฏิสงฆ์ จำนวน 12 หลัง เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก วิหาร กว้าง 10 เมตร ยาว 10 เมตร เป็นอาคารคอนกรีต เสริมเหล็กทรงไทย สร้างเมื่อ พ.ศ. 2523 จำนวน 2 หลัง เป็นที่ประดิษฐฐานรูปหล่อหลวงปู่อินทร์ และรูปหล่อ หลวงปู่ท้วม ศาลาอเนกประสงค์ กว้าง 16 เมตร ยาว 56 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2536 เป็นอาคารคอนกรีต เสริมเหล็กทรงไทย ศาลาบำเพ็ญกุศล จำนวน 1 หลัง สร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็ก นอกจากนี้มี โรงเรียน ปริยัติธรรม 1 หลัง เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็กทรงไทย หอฉัน 1 หลัง เป็นอาคารไม้ทรงไทย หอระฆัง 1 หลัง เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก มณฑป 1 หลัง ปูชนียวัตถุ มีพระประธานประจำอุโบสถ 1 องค์ เนื้อโลหะทองเหลือง พระประธานประจำหอสวดมนต์ เป็นพระพุทธรูปหินขาว 2 องค์ อัญเชิญจากเมืองมะริด ประเทศพม่า นอกจากนี้มีรอยพระพุทธบาทจำลอง รูปหล่อหลวงอินทร์ และรูปหล่อหลวงปู่ท้วม
วัดเขาโบสถ์ เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ ตั้งเมื่อ พ.ศ. 2440 เป็นวัดเก่าแก่ตั้งอยู่ในเมือง ไม่ปรากฏหลักฐานผู้สร้าง มีพระครูทิมเป็นเจ้าอาวาสรูปแรกและมรณภาพเมื่อ พ.ศ. 2450 ต่อมาปี พ.ศ. 2451 ชาวบ้านบางสะพานได้นิมนต์พระท้วม ธมมสโร จากวัดทุ่งมะพร้าวมาเป็นเจ้าอาวาส ท่านได้ก่อสร้างอุโบสถ และศาลาการเปรียญ ตลอดจนเสนาสนะต่าง ๆ มากมาย จนเป็นหลักฐานมั่นคง ต่อมา ได้รับสมณศักดิ์เป็นพระครูสัญญาบัตรชั้นเอกที่ พระครูศิลวิมลและดำรงตำแหน่งเจ้าคณะอำเภอบางสะพาน ได้มรณภาพลงเมื่อปี พ.ศ. 2527 ต่อมาราษฎรบ้านบางสะพานได้นิมนต์พระมหาบุญเตือน สิริธมฺโม วัดคลองวาฬ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ มาปกครองวัดลืบต่อมา เมื่อปี พ.ศ. 2529 ท่านได้รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็น พระครูสัญญาบัตรชั้นเอก ที่ พระครูศรีวรคุณารักษ์ และดำรงตำแหน่งเจ้าคณะอำเภอบางสะพาน ท่านได้ก่อสร้างเสนาสนะถาวรวัตถุเพิ่มเติม สร้างวิหารประดิษฐานรอยพระพุทธบาทจำลอง อาคารเรียนพระปริยัติธรรมแผนกบาลี วิหารศีลวิมลอนุสรณ์ หอระฆัง และได้พัฒนาวัดให้เป็นระเบียบเรียบร้อย สร้างอาคารปฏิบัติธรรมสำหรับนักเรียน ข้าราชการและประชาชน ได้มาปฏิบัติธรรมในวัดธรรมสวนะ และวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา จนได้รับคัดเลือกเป็นวัดพัฒนาตัวอย่างในปี พ.ศ. 2530 ได้สร้างถนนภายในวัดเพื่อความสะดวกแก่พุทธศาสนิกชน ได้จัดสร้างศาลาอเนกประสงค์ จนได้รับคัดเลือกจากกรมการศาสนาให้เป็นวัดพัฒนาตัวอย่างดีเด่น ในปี พ.ศ. 2533 ได้จัดให้มีการศึกษาพระพุทธศาสนาวันอาทิตย์ ทางด้านสาธาณูปการ ได้สมทบทุนร่วมสร้างศาลา สาธารณประโยชน์ของบ้าน หมู่ 6 ตำบลแม่รำพึง ให้ทุนจัดตั้งห้องสมุดโรงเรียนท่าข้าม จัดหาโต๊ะหมู่บูชาให้กับสำนักงานศึกษาธิการอำเภอบางสะพาน จัดซื้อเครื่องฉายสไลด์ให้โรงเรียนวัดเขาโบสถ์
จัดหาเครื่องดนตรีและเครื่องกีฬาให้กับโรงเรียนบางสะพานวิทยา จัดหาทุนการศึกษาให้นักเรียนระดับประถมและมัธยมศึกษา ปีละ 10 ทุน ช่วยเหลือสาธารณสงเคราะห์ที่ประสบ ภัยธรรมชาติ พระสิทธิญาณมุนี เป็นพระนักพัฒนาตัวอย่างทั้งทางโลกและทางธรรม จนได้รับความยกย่อง จากพุทธศาสนิกชนโดยทั่วไป วัดเขาโบสถ์ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 12 มกราคม พ.ศ. 2522 เขตวิสุงคามสีมา กว้าง 40 เมตร ยาว 80 เมตร การบริหารและการปกครอง มีเจ้าอาวาส เท่าที่ทราบนาม คือ รูปที่ 1 พระครูทิม พ.ศ. 2440 - 2450 รูปที่ 2 พระครูศีลวิมล (ท้วม) พ.ศ. 2451 - 2527 รูปที่ 3 พระสิทธิญาณมุนี (เตือน) พ.ศ. 2528 - ปัจจุบัน การศึกษา มีโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกธรรม เปิดสอน เมื่อ พ.ศ. 2489 โรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกบาลี เปิดสอนเมื่อ พ.ศ. 2489 ศูนย์ศึกษาพระพุทธศาสนา วันอาทิตย์เปิดสอนเมื่อ พ.ศ. 2500