วัดพวงมาลัย
วัดพวงมาลัย ตั้งอยู่เลขที่ 1369 ถนนปทุมมาลัย ตำบลแม่กลอง อำเภอเมืองสมุทรสงคราม จังหวัดสมุทรสงคราม สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ที่ดินตั้งวัดมีเนื้อที่ 9 ไร่ 1 งาน 70 ตารางวา ส.ค.1 เลขที่ 9 อาณาเขต ทิศเหนือจดที่ดินของสมเด็จกรมพระยาภาณุพันธ์วงศ์วรเดช ทิศใต้จดที่ดินเอกชน ทิศตะวันออกจดแม่น้ำแม่กลอง ทิศตะวันตกจดที่ธรณีสงฆ์วัดพวงมาลัย มีที่ธรณีสงฆ์จำนวน 5 แปลง เนื้อที่ 45 ไร่ 1 งาน 62 ตารางวา โฉนดที่ดินเลขที่ 4947, 4978, 4913, 4954 และ 17827 อาคารเสนาสนะประกอบด้วย อุโบสถกว้าง 9.50 เมตร ยาว 23 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2459 เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็กทรงไทย มีภาพจิตรกรรมฝาผนังเกี่ยวกับพุทธประวัติ ศาลาการเปรียญกว้าง 7 เมตร ยาว 17 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2519 เป็นอาคารครึ่งตึกครึ่งไม้ทรงไทย 2 ชั้น หอสวดมนต์กว้าง 9 เมตร ยาว 15 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2475 เป็นอาคารไม้ทรงไทย 2 ชั้น กุฏิสงฆ์จำนวน 15 หลัง เป็นอาคารไม้ 12 หลัง ครึ่งตึกครึ่งไม้ 2 หลัง และตึก 1 หลัง วิหารกว้าง 6.40 เมตร ยาว 15 เมตร เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็กทรงไทย บูรณะเมื่อ พ.ศ. 2544 ศาลาอเนกประสงค์กว้าง 15 เมตร ยาว 25 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2482 เป็นอาคารไม้ทรงไทย บูรณะเมื่อ พ.ศ. 2543 ศาลาบำเพ็ญกุศลจำนวน 2 หลัง สร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็ก นอกจากนี้ยังมีโรงเรียนปริยัติธรรม 1 หลัง หอกลอง 1 หลัง ทรงไทย หอระฆัง 1 หลัง ทรงไทย ศาลาท่าน้ำ 3 หลัง ศาลาตรีมุข 1 หลัง หอฉัน 1 หลัง เมาปนสถาน 1 หลัง ปูชนียวัตถุ มีพระประธานประจำอุโบสถปางมารวิชัย ซุ้มเรือนแก้วเนื้อโลหะทองเหลือง ขนาดหน้าตักกว้าง 3 ศอก สูง 4 ศอก 17 นิ้ว สร้างเมื่อ พ.ศ. 2460 พระประธานประจำวิหารปางมารวิชัย เนื้อโลหะทองเหลือง ขนาดหน้าตักกว้าง 2 ศอก สูง 3 ศอก พระพุทธรูปปางไสยาสน์ เนื้อโลหะทองเหลือง ยาว 2 วาเศษ ประดิษฐานในวิหาร พระพุทธรูปปางสมาธิ "พระพุทธเจ้า 5 พระองค์" เนื้อโลหะทองเหลือง ขนาดหน้าตักกว้าง 30 เซนติเมตร สูง 40 เซนติเมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2444 รอยพระพุทธบาท 2 องค์ ประดิษฐานในวิหาร รูปหล่อหลวงพ่อแก้ว 1 องค์ เจดีย์หงสาวดี สูง 5 วา ฐานกว้าง 4 วา ทรงมอญบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ พระครูวินัยธรรมแก้วเป็นผู้สร้าง
วัดพวงมาลัย ตั้งเมื่อ พ.ศ. 2430 ผู้สร้าง คือ พระครูวินัยธรรมแก้ว พรหมสโร อดีตเจ้าอาวาส วัดพวงมาลัย สร้างในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) ผู้บริจาคที่ดินให้สร้างวัด คือ สัสดีพ่วง - นางมาลัย เพื่อเป็นเกียรติแก่ผู้บริจาคที่ดินจึงตั้งชื่อวัดว่า "วัดพ่วงมาลัย" ต่อมาได้เพี้ยนเป็น "วัดพวงมาลัย" เดิมพระครูวินัยธรรมแก้ว ท่านเป็นเจ้าอาวาสวัดช่องลม ตำบลบ้านปรก อำเภอเมืองสมุทรสงคราม ได้รับอาราธนาจากสัสดีพ่วงและนางมาลัย ให้มาปกครองวัดพวงมาลัย ท่านได้สร้างเสนาสนะ กุฏิ 7 หลัง ศาลาท่าน้ำ 3 หลัง ก่อสร้างอุโบสถ 1 หลัง และเจดีย์แบบมอญ 1 องค์ หลวงพ่อแก้วเป็นพระวิปัสสนากัมมัฏฐาน เมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม พ.ศ. 2447 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พร้อมด้วยสมเด็จกรมพระยา ดำรงราชานุภาพได้เสด็จมาที่วัดพวงมาลัย และสมเด็จกรมพระยาภาณุพันธ์วงศ์วรเดช พระอนุชารัชกาลที่ 5 ได้มา ปลูกพระตำหนัก "ภาโณทยาน" 1 หลัง ข้างวัดพวงมาลัย สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ได้เสด็จมายังวัดพวงมาลัย เมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2458 ปัจจุบัน วัดพวงมาลัยมีความเจริญด้าน ถาวรวัตถุ เพราะเป็นวัดที่มีการคมนาคมสะดวกทั้งทางบกและทางน้ำ วัดพวงมาลัยได้รับการบูรณะและพัฒนา มาโดยตลอดจนถึงปัจจุบัน ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 2 สิงหาคม พ.ศ. 2461 เขตวิสุงคามสีมากว้าง 80 เมตร ยาว 96 เมตร การบริหารและการปกครอง มีเจ้าอาวาส เท่าที่ทราบนาม คือ รูปที่ 1 พระครูวินัยธรรมแก้ว พรหมสโร พ.ศ. 2430 - 2461 รูปที่ 2 พระครูสมุทรสุนทร (แขก) พ.ศ. 2469-2511 รูปที่ 3 พระครูโสภณสมุทรคุณ (พุฒ จนทวณโณ) พ.ศ. 2511 - 2545 รูปที่ 4 พระเรืองยุทธ สุธีโร พ.ศ. 2545 - ปัจจุบัน การศึกษา มีโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกธรรม เปิดสอนเมื่อ พ.ศ. 2475