วัดเขาสะพายแร้ง
วัดเขาสะพายแร้ง ตั้งอยู่เลขที่ ๘๘ บ้านเขาสะพาย หมู่ที่ ๒ ตำบลสนามแย้ อำเภอ ท่ามะกา จังหวัดกาญจนบุรี สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ที่ดินตั้งวัดมีเนื้อที่ ๔๖ ไร่ ๓ งาน ๙๗ ตารางวา อาณาเขต ทิศเหนือ จดคลองสาธารณะ ทิศใต้ จดถนนสายห้วยกระบอก- สนามแย้ ทิศตะวันออก จดทางหลวงสายท่าไม้-ตะคร้ำขอน ทิศตะวันตก จดทางสาธารณ- ประโยชน์ อาคารเสนาสนะ ประกอบด้วย อุโบสถ กว้าง ๑๒ เมตร ยาว ๒๕.๕ เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๐ เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก ศาลาการเปรียญ กว้าง ๑๒ เมตร ยาว ๓๔ เมตร เป็นอาคารไม้ หอสวดมนต์ กว้าง ๑๒.๕ เมตร ยาว ๒๕ เมตร เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก กุฏิสงฆ์ จำนวน ๑ หลัง เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก วิหาร กว้าง ๗ เมตร ยาว ๗ เมตร เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก ศาลาบำเพ็ญกุศล จำนวน ๑ หลัง สร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็ก นอกจากนี้มีอาคารเสนาสนะต่างๆ ดังนี้ คือ หอระฆัง ๑ หลัง สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๕๔๓ เป็นอาคาร คอนกรีตเสริมเหล็ก และฌาปนสถาน ๑ หลัง สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๕๓๒ เป็นอาคารคอนกรีต เสริมเหล็ก ปูชนียวัตถุมี พระประธานประจำอุโบสถ ๑ องค์ พร้อมพระโมคคัลลาน์-พระสารีบุตร รอยพระพุทธบาทจำลอง ๑ องค์
วัดเขาสะพายแร้ง ตั้งเมื่อ พ.ศ. ๒๔๖๓ ตามตำนานเล่าสืบกันมาว่า มีภูเขาลูกโทน ชื่อเขาน้อยกลางดง เดิมบริเวณนี้เป็นป่าดงดิบ สมัยเกิดสงครามศึกเก้าทัพ นายกองพม่าคนหนึ่งซึ่งคุมทัพมา ถูกฝ่ายไทยฟันร่างขาดสะพายแล่งที่บริเวณเชิงเขาแห่งนี้ ชาวบ้านจึงเรียกเป็นอนุสรณ์ว่า "เขาพม่าขาดสะพายแล่ง" ต่อมาเสียงเพี้ยนเป็น "เขาสะพายแร้ง" สันนิษฐานว่าบริเวณเขาสะพายแร้งเคยเป็นถิ่นที่อยู่ของมนุษย์สมัยทวารวดี มีการขุดพบวัตถุโบราณยุคก่อนประวัติศาสตร์ เช่น มโหระทึก เครื่องสัมฤทธิ์ เครื่องปั้นดินเผา ลูกปัด ผู้เชี่ยวชาญทางโบราณคดีได้ตรวจสอบและลงความเห็นว่าอยู่ในยุคทวารวดี บรรดาวัตถุเหล่านี้ทางวัดได้รวบรวมเก็บไว้ที่วิหารบนยอดเขาสะพายแร้ง วิหารแห่งนี้ยังคงเป็นที่ประดิษฐานรอยพระพุทธบาทจำลอง ต่อมา พ.ศ. ๒๕๐ ได้มีการสร้างรอยพระพุทธบาทโลหะครอบรอยพระพุทธบาทศิลาแลงของเดิม ได้รับการบูรณะและพัฒนามาโดยตลอด ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา เมื่อวันที่ ๑๑ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๑๗ เขตวิสุงคามสีมากว้าง ๔ เมตร ยาว ๘๐ เมตร การบริหารและ
ประวัติวัดจังหวัดกาญจนบุรี การปกครอง มีเจ้าอาวาสเท่าที่ทราบนาม คือรูปที่ ๑ พระบิน รูปที่ ๒ พระปืม รูปที่ ๓ พระคำ รูปที่ ๔ พระครูสมณธรรมนิวิฐ พ.ศ. ๒๔๘๔-๒๕๓๔ รูปที่ ๕ พระปลัดคำ คมุภีรสาโร พ.ศ. ๒๕๓๕-ปัจจุบัน การศึกษา มีโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกธรรม เปิดสอนเมื่อ พ.ศ. ๒๔๗๔