วัดปฐมเกษาราม
วัดปฐมเกษาราม ตั้งอยู่ที่บ้านคุ้มใต้ ถนนอุปฮาดบำรุง หมู่ที่ ๒ ตำบลหลักเมือง อำเภอกมลาไสย จังหวัดกาฬสินธุ์ สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ที่ดินตั้งวัดมีเนื้อที่ ๑๐ ไร่ ๑ งาน ๑๕ ตารางวา อาณาเขต ทิศเหนือประมาณ ๓ เส้น ๑๐ วา จดแม่น้ำปาว ทิศใต้ประมาณ ๓ เส้น จดถนนสาธารณประโยชน์ ทิศตะวันออกประมาณ ๓ เส้น ๑๐ วา จดถนนสาธารณประโยชน์ ทิศตะวันตกประมาณ ๓ เส้น ๑๐ วา จดถนนสาธารณประโยชน์ อาคารเสนาสนะประกอบด้วยอุโบสถ กว้าง ๗ เมตร ยาว ๑๔ เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๔๙ กุฏิสงฆ์ จำนวน ๑ หลัง เป็นอาคารไม้ ๖ หลัง ครึ่งตึกครึ่งไม้ ๑ หลัง ศาลาบำเพ็ญกุศล จำนวน ๑ หลัง
วัดปฐมเกษาราม ตั้งเมื่อ พ.ศ. ๒๔๑๔
วัดปฐมเกษาราม ชาวบ้านเรียกว่า "วัดกลาง" สร้างวัดโดย พระราษฎรบริหาร (ท้าวเวช) เจ้าเมืองกมลาไสย อุทิศที่ดินสร้างเป็นอนุสรณ์ประจำตระกูล ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. ๒๕๐๐ กว้าง ๗ เมตร ยาว ๑๔ เมตร การบริหารและการปกครอง มีเจ้าอาวาสเท่าที่ทราบนาม คือ รูปที่ ๑ พระอธิการหลักคำ พ.ศ. ๒๔๑๐-๒๔๒๐ รูปที่ ๒ พระอธิการบุตร พ.ศ. ๒๔๕๐-๒๔๖๓ รูปที่ ๓ พระอธิการลำปา นาสมพืช พ.ศ. ๒๔๖๔-๒๔๖๗ รูปที่ ๔ พระอธิการจำปา จุลบุรมย์ พ.ศ. ๒๖๘-๒๔๗๐ รูปที่ ๕ พระครูสังฆรักษ์เสาร์ พ.ศ. ๒๔๗๐-๒๔๗๓ รูปที่ ๖ พระอธิการทองพูน พ.ศ. ๒๔๗๕-๒๔๘๐ รูปที่ ๗ พระอธิการศิลา พ.ศ. ๒๔๘๑-๒๔๘๕ รูปที่ ๘ พระอธิการดี พ.ศ. ๒๔๘๖-๒๔๘๘ รูปที่ ๙ พระอธิการเคน พ.ศ. ๒๔๘๙-๒๔๙๒ รูปที่ ๑๐ พระครูพรหมสรคุณ พ.ศ. ๒๔๙๔-๒๔๕๕ รูปที่ ๑๑ พระครูปฐมธรรมรักขิต ตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๒๕ เป็นต้นมา การศึกษามีโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกธรรม เปิดสอนเมื่อ พ.ศ. ๒๔๙๔ โรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกบาลี เปิดสอนเมื่อ พ.ศ. ๒๔๙๘ นอกจากนี้มีศูนย์อบรมพระพุทธศาสนาวันอาทิตย์ เปิดสอนเมื่อ พ.ศ. ๒๕๓๓ ศูนย์อบรมเด็กก่อนเกณฑ์ในวัด เปิดสอนเมื่อ พ.ศ. ๒๕๓๖ โรงเรียนผู้ใหญ่วัดปฐมเกษาราม เปิดสอนเมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๔