วัดเขียนเขต
สภาพฐานะและที่ตั้งวัด
วัดเขียนเขต เป็นพระอารามหลวง ชั้นตรี ชนิดสามัญ ตั้งอยู่เลขที่ ๓ ถนนรังสิต - นครนายก บ้านคลองสาม หมู่ที่ ๒ ตำบลบึงยี่โถ อำเภอธัญบุรี จังหวัดปทุมธานี สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย สร้างขึ้น เป็นวัดตั้งแต่ พ.ศ. ๒๓๙ ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาครั้งหลังเมื่อวันที่ ๕ มกราคม พ.ศ. ๒๕๒๔ เขตวิสุงคามสีมา กว้าง ๔๐ เมตร ยาว ๗๐ เมตร ได้รับการสถาปนาขึ้นเป็นพระอารามหลวงนับตั้งแต่ วันที่ ๑๑ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๓๔
เขตที่ตั้งและอุปจารของวัด
ที่ดินตั้งวัดมีเนื้อที่ ๓๕ ไร่เศษ อาณาเขต ทิศเหนือติดต่อกับที่ดินของทายาท มรว. สุวพรรณ สนิทวงศ์ ทิศใต้ติดต่อกับคลองรังสิตประยูรศักดิ์ และถนนชูชาติกำภู (ถนนรังสิต-นครนายก) ทิศตะวันออก ติดต่อกับที่ดินของบริษัทบางกอกกล๊าส (เอกชน) ทิศตะวันตก ติดต่อกับที่ดินของนายอุดม สุวรรณ สุขโรจน์ (เปาทอง)
พื้นที่ตั้งวัด เป็นที่ราบลุ่มอยู่ริมคลองรังสิตประยูรศักดิ์ (คลองแปดวา) ระหว่างคลอง ๓ - ๔ ฝั่งเหนือของถนนชูชาติกำภู (ปัจจุบันนี้ประชาชนเรียกว่า ถนนรังสิต-นครนายก)
ความเป็นมา
วัดเขียนเขต สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. ๒๓๕ โดยมีหม่อมเขียน หม่อมในพระเจ้าวรวงศ์เธอพระองค์ เจ้าสาย สนิทวงศ์ เป็นผู้มอบถวายที่ดินให้สร้างวัด เดิมชื่อว่าวัดสาลีเขตตารม หมายถึง อารามอันเป็น เนื้อนาบุญแห่งข้าว เพราะพื้นที่ตั้งวัดอยู่ในทุ่งหลวงรังสิตเต็มไปด้วยข้าวกล้าและพืชพันธุ์ธัญญาหาร ในปี พ.ศ. ๒๔๔๕ หม่อมเขียนได้ทูลขอพระบรมราชานุญาตขอพระราชทานวิสุงคามสีมาและได้รับ พระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ ๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕ ตามประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๒๐ หน้า ๘๘ วันที่ ๑๐ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๔๖ ในเนื้อที่ ยาว ๑๕ วา กว้าง ๘ วา ต่อมาพ.ศ. ๒๔๖๐ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรสได้เสด็จมาตรวจการคณะสงฆ์จังหวัดธัญบุรี และพักแรมที่วัดสาลีเขตตาราม นายพลเอกพระยาวงษานุประพัทธ์และนายพันตรีหม่อมราชวงศ์ สุวพรรณ สนิทวงศ์ ได้ทูลขอพระราชทานเปลี่ยนนามวัดให้เหมาะสมกับชื่อผู้ริเริ่มสร้างวัดคือ หม่อม เขียนซึ่งเป็นมารดา สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ทรงรับทราบแล้วพิจารณา
l๒ เห็นว่า หม่อมเขียนๆ เป็นผู้เริ่มสร้างวัดโดยบริจาคทรัพย์ส่วนตัว กับทั้งได้บริจาคที่ดินของตนให้กับวัด และยังเป็นผู้มีวิริยะอุตสาหะ กอปรไปด้วยศรัทธาเลื่อมใสในพระพุทธศาสนา พระองค์จึงทรงเปลี่ยน นามวัดให้มีนามของผู้สร้างติดอยู่เพื่อเป็นเกียรติประวัติแก่วงศ์สกุลสนิทวงศ์ และเพื่อเป็นสิริมงคล แก่ผู้สร้างใหม่ว่า วัดเขียนเขต หมายถึงอารามอันเป็นเนื้อนาบุญของหม่อมเขียน มาจนถึงบัดนี้ ในสมัยที่พระครูอดุลธัญญสารเป็นเจ้าอาวาส สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารีพร้อม ด้วยสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ ได้เสด็จพระราชดำเนินมาถวายผ้ากฐิน ตามคำทูลเชิญของท่านผู้หญิงมณีรัตน์ บุนนาค และยังได้บริจาคทรัพย์ส่วนพระองค์เข้าร่วมองค์กฐิน อีกด้วยเมื่อวันที่ ๕ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๑๕
วัดเขียนเขต ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา ครั้งหลังเมื่อวันที่ ๑๕ มกราคม พ.ศ. ๒๕๒๔ เขตวิสุงคามสีมา กว้าง ๔๐ เมตร ยาว ๗๐ เมตร และได้รับคัดเลือกให้เป็นวัดพัฒนาตัวอย่างจาก กรมการศาสนา ในปี พ.ศ. ๒๕๓๔ นอกจากนั้น วัดนี้มีความสำคัญคือเป็นวัดประจำเมืองธัญบุรี (ปทุมธานี) ในอดีตเคยเป็นที่ประกอบพิธีถือน้ำพิพัฒน์สัตยา เป็นวัดที่ราชสกุลสนิทวงศ์ สร้างและปฏิสังขรณ์ สืบต่อมา มีพระภิกษุจำพรรษาปีละประมาณ ๗๐ รูป มีการศึกษาพระปริยัติธรรมทั้งแผนกธรรมและ บาลี จึงได้รับเกียรติให้สถาปนาขึ้นเป็นพระอารามหลวง ชั้นตรี ชนิดสามัญ ตั้งแต่วันที่๑๑ ตุลาคม พ.ศ. ๕๓๔ กระทรวงศึกษาธิการได้ออกประกาศลงวันที่ ๒๙ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๓๔
ทรัพย์สิน
ที่ดินตั้งวัดเนื้อที่ ๓๕ ไร่เศษ และที่ธรณีสงฆ์จำนวน ๘๕ ไร่
อาคารเสนาสนะมี พระอุโบสถหลังใหม่กว้าง ๑๒ เมตร ยาว ๒๖.๕๐ เมตร ลักษณะทรงไทย ๓ ชั้น ๔ ชาย สร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็กทั้งหลัง มีช่อฟ้าใบระกาหางหงส์ปิดกระจก หน้าบันปั้นลวดลาย และปั้นลวดลายตามซุ้มประตูหน้าต่างทุกชุ้ม พื้นภายในพระอุโบสถปูหินอ่อน ภายนอกขัดหินขัด หน้าบันด้านหน้าได้รับพระราชทานพระราชานุญาตพระนามาภิไธยย่อ สธ. ซึ่งเป็นพระนามาภิไธยย่อ ของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีติดที่หน้าบันพระอุโบสถ
วิหารคระรอบพระอุโบสถ จำนวน ๔ หลัง สร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็กกว้าง๓.๕๐ เมตร ยาว ๑๒๕๐ เมตร หลังคามุงกระเบื้องเคลือบสีมีช่อฟ้าใบระกาหางหงส์
กำแพงแก้วรอบพระอุโบสถยาว ๒๕๐ เมตร สร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็กพร้อมด้วยประตูเข้า ภายในพระอุโบสถอีก ๔ ซุ้ม
วิหารสร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็กกว้าง ๕ เมตร ยาว ๑๒ เมตร เครื่องบนตัวไม้จริงหลังคามุง กระเบื้องเคลือบสี ฝาผนังก่ออิฐถือปูน ช่อฟ้าใบระกาหางหงส์ทาสีบรอนซ์ทอง พื้นปูด้วยหินอ่อน และวิหารประดิษฐานรูปเหมือนอดีตเจ้าอาวาส
ศาลาการเปรียญ สร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็กเฉพาะชั้นล่าง ส่วนชั้นบนเป็นไม้กว้าง ๑๗ เมตร ยาว ๔๐.๕๐ เมตร หลังคามุงกระเบื้องสี มีช่อฟ้าใบระกาหางหงส์ปิดกระจก
กุฏิสงฆ์ จำนวน ๑ หลัง เป็นอาคารครึ่งตึกครึ่งไม้ทรงไทยประยุกต์ หลังคามุงกระเบื้องลอน- เล็กสีเขียว กว้าง ๖ เมตร ยาว ๑๕ เมตร ๒ ชั้น ๆ ละ ๕ ห้อง และกุฏิเจ้าอาวาสสร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็ก กว้าง ๖ เมตร ยาว ๑๒ เมตร เครื่องบนตัวไม้จริง ฝาผนังก่ออิฐถือปูน หลังคามุงกระเบื้องลอนเล็กสีเขียว
ศาลาบำเพ็ญกุศล ศาลาประยงค์ สนิทวงศ์ และศาลาลายเงิน กองทรัพย์ ๒ หลัง กว้าง ๑๒ เมตร ยาว ๓๘ เมตร สร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็ก เครื่องบนตัวไม้หลังคามุงกระเบื้องลอนเล็กสีเหลือง ฝาผนังก่ออิฐถือปูน
มาปนสถาน กว้าง ๒ เมตร ยาว ๑๕ เมตร สร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็กหลังคามุงกระเบื้อง เคลือบสี หน้าบันเป็นใบเทศ
ศาลาเมตตา กว้าง ๖ เมตร ยาว ๑๒ เมตร สร้างด้วยไม้ หลังคามุงกระเบื้องลอนเล็กสีเขียว
อาคารโรงครัว สร้างด้วยไม้ เสาคอนกรีตเสริมเหล็ก ฝาไม้ หลังคามุงกระเบื้องลอนเล็ก นอกจากนี้ มีหอสวดมนต์และหอระฆัง
ปูชนียวัตถุมี พระพุทธรูปปางมารวิชัย หน้าตักกว้าง ๔๕ นิ้ว พระพุทธชินราชจำลองหน้าตัก- กว้าง ๖๐ นิ้ว พระพุทธโสธรจำลอง หน้าตักกว้าง ๓๐ นิ้ว พระพุทธรูปปางบำเพ็ญทุกกรกิริยา หน้าตัก กว้าง ๒๕ นิ้ว รอยพระพุทธบาทจำลอง หน้าตักกว้าง ๖๐ เซนติเมตร ยาว ๑๒๐ เซนติเมตร พร้อม ด้วยรูปเหมือนหลวงปู่ช้าง และหลวงพ่อเปลื้อง
การศึกษาและการสาธารณสงเคราะห์
วัดเขียนเขต มีการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกธรรม ตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๔๗๓ ส่วนการศึกษา พระปริยัติธรรมแผนกบาลีเริ่มตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๒๗ มีพระภิกษุสามเณรที่ผ่านการศึกษาจากสำนักเรียนมี ปีละหลายรูป
ด้านสาธารณสุข ได้อนุญาตให้ทางราชการสร้างอาคารโรงเรียนวัดเขียนเขตและสถานีอนามัยประจำตำบลบึงยี่โถ พร้อมทั้งให้การสนับสนุนบริจาคเงินช่วยเหลือสังคมหลายด้าน อาทิเช่น จัดซื้ออุปกรณ์การแพทย์ บริจาคเงินตั้งเป็นทุนสงเคราะห์นักเรียน และบริจาคเครื่องอุปโภคและบริโภคช่วยเหลือประชาชนที่เดือดร้อนหรือทหารตำรวจชายแดนเป็นต้น นอกจากนั้นยังร่วมกับสำนักงาน ป.ป.ส. จัดอุปสมบทหมู่อีกด้วย
การบริหารและการปกครอง
วัดเขียนเขตจัดการปกครองภายในวัดโดยมีการแต่งตั้งรองเจ้าอาวาส ผู้ช่วยเจ้าอาวาสและพระภิกษุสงฆ์รูปอื่นๆ เป็นเจ้าหน้าที่ต่าง ๆ แต่งตั้งไวยาวัจกรและคณะกรรมการวัด การรักษาความสงบสุขและความเป็นระเบียบเรียบร้อยภายในวัดเป็นไปตามพระธรรมวินัย ตามระเบียบ ตามกฎมหาเถรสมาคมตามกฎกติกาของวัดที่กำหนดขึ้น มีคณะกรรมการวัดร่วมกันทำหน้าที่ในการช่วยเหลือควบคุมในการก่อสร้างและปฏิสังขรณ์ มีเจ้าหน้าที่รักษาภัณฑาคาริกของสงฆ์และศาสนสมบัติของวัด
เจ้าอาวาสตั้งแต่สร้างวัดจนถึงปัจจุบัน มีดังนี้คือ ๑. หลวงพ่อดำ พ.ศ. ๒๔๓๙ - ๒๔๔๔ ๒. พระครูธัญญเขตเขมากร บวรสมณาจารย์ สังฆวาหะ (หลวงพ่อช้าง) พ.ศ. ๒๔๔๕-๒๔๘๑ ๓. พระครูธัญญวิจิตรเขมคุณ (หลวงพ่อเปลื้อง มาควิโก) พ.ศ. ๒๔๘๒ -๒๕๑๒ ๔. พระครูอดุลธัญญสาร (หลวงปู่จู ฐานงุกโร) พ.ศ. ๒๕๑๓ - ๒๕๑๕ ๕. พระปลัดคุ่ย ธมุมสีโล พ.ศ. ๒๕๑๖ - ๒๕๒๑ ๖. พระครูศรีธัญญาภรณ์ (สมศักดิ์ โชตินธโร ป.ธ. ๕ นธ. เอก) ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๒๒ เป็นต้นมา