วัดมหาธาตุเจดีย์

วัดมหาธาตุเจดีย์ ตั้งอยู่ที่บ้านดอนแก้ว หมู่ที่ ๕ ตำบลตูมใต้ อำเภอกุมภวาปี จังหวัดอุดรธานี สังกัดคณะสงฆ์ธรรมยุต ที่ดินตั้งวัดมีเนื้อที่ ๒๕ ไร่ นสต เลขที่ ๒๖๘ อาณาเขต ทิศเหนือประมาณ ๕ เส้น จดที่ของนายทองสา นางบัวบาน เสนาพล ทิศใต้ประมาณ ๕ เส้น จดที่ของนายกัณหา นางสิมทานอุทิศ และนายเคียม นางกึ่ม กุลมา ทิศตะวันออกประมาณ ๕ เส้น จดที่ของนายบุญธรรม สีหอำไพ ทิศตะวันตกประมาณ ๕ เส้น จดที่ของนายสังกา นิ่มชัย อาคารเสนาสนะประกอบด้วย อุโบสถ กว้าง ๕ เมตร ยาว ๙ เมตร เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก ศาลาการเปรียญ เป็นอาคารไม้ มุงสังกะสี กุฏิสงฆ์ จำนวน ๗ หลัง เป็นอาคารไม้ ๕ หลัง ครึ่งตึกครึ่งไม้และตึก และศาลาบำเพ็ญกุศลสร้างด้วยคอนกรีต ปูชนียวัตถุมีเจดีย์สูง ๔๐ เมตร กว้าง ๑๖ เมตร พระประธานในอุโบสถหน้าตักกว้าง ๘๕ เซนติเมตร พระอัครสาวกซ้ายขวาสูง ๑ เมตร พระกัจจายนะ หน้าตักกว้าง ๘๕ เซนติเมตร พระพุทธรูปทองเหลืองหน้าตักกว้าง ๖๐ เซนติเมตร เสาเสมาศิลาแลงขนาดใหญ่ ๕ ต้น สูง ๒๕๐ เซนติเมตร และเสาเสมาศิลาแลงขนาดเล็กสูง ๑.๕๐ เมตร

วัดมหาธาตุเจดีย์ สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๔๔๑ ชาวบ้านเรียกว่าวัดพระธาตุดอนแก้ว มีประวัติกล่าวไว้ว่า พระอรหันต์คณะหนึ่งเดินทางกลับจากนมัสการพระธาตุพนม ผ่านมาทางนี้ มีพระอรหันต์รูปหนึ่งถึงแก่ปรินิพพานจึงประชุมเพลิงและสร้างเจดีย์สูง ๔ ศอก ฐานสี่เหลี่ยมบรรจุอัฐิ เมื่อพ.ศ. ๑๑ หลังจากนั้นพระเจดีย์ถูกปล่อยร้างจนถึง พ.ศ. ๒๔๔๑ หลวงปู่อุ่ม พระชุดงค์เขมรได้บูรณะเจดีย์และสร้างวัดขึ้นใหม่ต่อมาก็กลายสภาพเป็นวัดร้างอีกวาระหนึ่ง ในปี พ.ศ. ๒๔๘๘ พระสอน คมก็โร ได้ร่วมกับชาวบ้านบูรณะและสร้างวัดใหม่ช่วยกันพัฒนาจนถึงปัจจุบัน มีผู้ถวายที่ดินให้สร้างวัดคือ หลวงนิคม พรรณาเขตร์ (เขียน สีหะอำไพ) และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ ๒๒ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๑๓ เขตวิสุงคามสีมา กว้าง ๔๐ เมตร ยาว ๘๐ เมตร การบริหารและการปกครอง มีเจ้าอาวาสเท่าที่ทราบนามคือ รูปที่ ๑ พระสอน คมภีโร พ.ศ. ๒๔๙๐-๒๔๙๓ รูปที่ ๒ พระสมพงษ์ ส่วโร พ.ศ. ๒๔๙๓-๒๔๙๗ รูปที่ ๓ พระครูปัญญากิจโกศล ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๙๘ เป็นต้นมา การศึกษามีโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกธรรม เปิดสอน พ.ศ. ๒๔๙๐