วัดผาบ่องใต้
วัดผาบ่องใต้ ตั้งอยู่เลขที่ ๑๖๕ บ้านผาบ่อง ถนนสายเชียงใหม่-แม่ฮ่องสอน หมู่ที่ • ตำบลผาบ่อง อำเภอเมืองแม่ฮ่องสอน จังหวัดแม่ฮ่องสอน สังกัดคณะสงฆ์ ห้านิกาย ที่ดินตั้งวัดมีเนื้อที่ ๒ ไร่ • งาน ๓ ตารางวา โฉนด เลขที่ ๕๗ อาณาเขต ทิศเหนือจดลำเหมืองสาธารณะ ทิศใต้จดทางสาธารณะ ทิศตะวันออกจดทางสาธารณะ ทิศตะวันตกจดที่ดินเอกชน อาคารเสนาสนะประกอบด้วย ศาลาการเปรียญ ศาลา เพ็ญกุศล และอาคารโรงเรียนพระปริยัติธรรม ปูชนียวัตถุมี พระประธานเป็น พระพุทธรูปทองเหลือง พระพุทธรูปหินอ่อน รูปแกะสลักปัญจวัคคีย์ และเจดีย์ วัดผาบ่องใต้ สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๔๗๗ เดิมบ้านผาบ่องตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของ ลำน้ำลัน แต่ก่อนที่ตั้งเขื่อนน้ำลันเป็นช่องผาเป็นทางลำน้ำ ชาวไทยใหญ่เรียกช่องผา
หว่อง จึงตั้งชื่อหมู่บ้านว่า บ้านผาบ่อง ต่อมามีสามเณรผู้เฒ่าองค์หนึ่งเป็นชาวรัฐฉาน ได้มาจำพรรษาอยู่ในถ้าบนภูเขา มีอุบาสกท่านหนึ่งนามว่า พะก่าหม่อง ได้เห็นท่านลงมา นิมนต์บาตรลำบากมากเนื่องจากท่านชราภาพแล้ว จึงบริจาคทรัพย์สร้างกุฏิให้ท่านที่เชิง เขา ท่านอยู่จำพรรษาได้ ๒ พรรษา ก็ลากลับประเทศพม่า การบริหารและการปกครอง เจ้าอาวาสเท่าที่ทราบนาม คือ รูปที่ ๑ พระอูจ่าเหน่ยะ พ.ศ. ๒๔๖๒-๒๔๗๕ รูปที่ ๒ พระพงษ์ พ.ศ. ๒๔๗๕-๒๔๗๙ รูปที่ ๓ พระอูเก่ต่ายะ พ.ศ. ๒๔๗๖-๒๕๘ รูปที่ ๔ พระตอนะ พ.ศ. ๒๔๘๖-๒๔๙๒ รูปที่ ๕ พระอธิการตาคำ ธมฺมสาโร พ.ศ. ๒๔๙๔- ๒๕๑๑ รูปที่ ๖ พระเจริญ ชุตินุธโร พ.ศ. ๒๕๑๑-๒๕๑๓ รูปที่ ๗ พระจำรัส ฐิตธมฺโม พ.ศ. ๒๕๑๓-๒๕๑๔
รูปที่ ๘ พระอนุกุลธรรมโชติ พ.ศ. ๒๕๑๔-๒๕๒๙ รูปที่ ๙ พระศิริ สีลสงวโร ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๓๐ เป็นต้นมา การศึกษามีโรงเรียนพระ ปริยัติธรรม แผนกธรรม เริ่มสอน พ.ศ. ๒๕๐๐