วัดนางพระยา

วัดนางพระยา ตั้งอยู่ที่ถนนจ่าการบุญ ตำบลในเมือง อำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย มีที่ดินตั้งวัดเนื้อที่ ๖ ไร่ ๖๘ ตารางวา อาณาเขต ทิศเหนือ ติดต่อกับถนนจ่าการบุญ และที่ตั้งวัดพระศรีรัตนมหาธาตุ ทิศใต้ติดต่อกับที่ดินเลขที่ ๖๔-๑๕ เป็นที่ดินวัดราชบูรณะและชนมิตรภาพ ทิศตะวันออกติดต่อกับที่ดินเลขที่ ๒-๘ เป็นตลาดสด เทศบาล ๒ ทิศตะวันตกติดต่อกับที่ดินเลขที่ ๕ หน้าสำรวจ ๑๘๗ พื้นที่ตั้งวัดเป็นที่ราบลุ่มอยู่ริมถนนมิตรภาพและอยู่ใกล้ชิดแม่น้ำน่าน

การคมนาคม สะดวก อาคารเสนาสนะต่างๆ มี อุโบสถกว้าง ๑๐.๕๐ เมตร ยาว ๒๐ เมตร พ.ศ. ๒๕๑ ฟื้นปู ด้วยหินอ่อน หลังคาคอนกรีต ตัวอุโบสถหันหน้าไปทางทิศเหนือมี ๓ ประตู ด้านหลังไม่มีประตู ศาลาการเปรียญกว้าง ๑๘.๕ เมตร ยาว ๒๓ เมตร สร้าง พ.ศ. ๒๕๖ ยกพื้นสูงมีมุข ด้าน กุฎิสงฆ์ จำนวน ๑๐ หลัง สำหรับบุคคลทั่วไปมี พระประธานในอุโบสถเรียกพระสมเด็จ- นางพญาเรือนแก้ว นอกจากนี้มีพระเครื่องพิมพ์นางพญา เป็นขนตระกูลในสมัยนั้น ๓ ขนาด และมีเจดีย์เก่า ๑ องค์ มีมากคู่กับวิหาร วัดนางพระยา สร้างขึ้นเป็นวัดนับตั้งแต่ประมาณ พ.ศ. ๒๑๒๐

เป็นที่ทราบกันว่า สมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราช ทรงสร้างขึ้นเพื่อเฉลิมพระเกียรติพระนางวิสุทธิกษัตริย์ พระ- ราชชนนี้สมเด็จพระนเรศวรมหาราช วีรกษัตริย์ไทย วัดนี้เป็นวัดต้นตระกูลของพระเครื่อง

สมเด็จนางพญา แต่เดิมนั้นยังไม่มีอุโบสถ แต่มีวิหารสมเด็จนางพญาเรือนแก้ว ต่อมาวิหาร ชำรุดทรุดโทรม ทางวัดจึงได้ทำการบูรณะของเก่าทำให้เป็นอุโบสถ ซึ่งพระบาทสมเด็จพระเจ้า- อยู่หัว รัชกาลปัจจุบันพระราชทานพระฤกษ์การสร้างอุโบสถ ณ วันพุธที่ ๒ มกราคม พ.ศ. ๒๕๖๒ เวลา ๑๔.๖๙๘ น. ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาวันที่ ๒๔ มกราคม พ.ศ. ๒๕๐๒ ได้ผูกพัทธสีมาวันที่ ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๑๕ เกี่ยวกับนามวัด บางที่ก็เขียนเป็น "วัดนางพญา" ทางราชการได้ประกาศขึ้นทะเบียนวิหารและเจดีย์ ๒ องค์ของวัดนี้ไว้แล้ว นับว่ามีความสำคัญ วัดหนึ่ง

เกี่ยวกับการศึกษา ทางวัดได้เริ่มสอนพระปริยัติธรรม พ.ศ. ๒๕๐๕ มีโรงเรียนประถม- ศึกษาของทางราชการตั้งอยู่ในที่วัดนี้ด้วย สำหรับพระภิกษุอยู่จำพรรษามีประมาณ ๒๘ รูป สามเณร ๕ รูป

เจ้าอาวาสที่ทราบนามมี ๓ รูป คือ รูปที่ ๑ พระครูอนุโยคศาสนกิต รูปที่ ๒ พระ- อาจารย์ถนอม เขมจาโร รูปที่ ๓ พระครูบวรชินรัตน์.