วัดหาดมูลกระบือ

วัดหาดมูลกระบือ ตั้งอยู่เลขที่ ๑๓ บ้านหาดมูลกระบือ หมู่ที่ ๑ ตำบลย่านยาว อำเภอเมืองพิจิตร จังหวัดพิจิตร สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย มีที่ดินตั้งวัดเนื้อที่ ๓ ไร่ อาณาเขต ทิศเหนือยาว ๕ วา และทิศใต้ยาว ๗๒ วาติดต่อกับที่ดินซึ่งมีผู้หวงห้ามทั้ง ๒ ด้าน ทิศตะวันออกยาว ๑๑๓ วา ติดต่อกับแม่น้ำน่าน ทิศตะวันตกยาว ๑๐๘ วา ติดต่อกับที่ดินของประชาชน มี น.ส. ๓ เป็นหนังสือแสดงกรรมสิทธิ์ มีที่ธรณีสงฆ์ จำนวน ๒ แปลง เนื้อที่ ๒๕ ไร่ ๒ งาน ๖๐ ตารางวา

พื้นที่ตั้งวัดเป็นที่ราบลุ่ม อาคารเสนาสนะต่าง ๆ มี อุโบสถกว้าง 8 เมตร ยาว 17 เมตร สร้าง พ.ศ. 2416 ภายในมีภาพจิตรกรรมฝาผนัง ศาลาการเปรียญกว้าง 36 เมตร ยาว 42 เมตร สร้าง พ.ศ. 250 ล้อมศาลาหลังเก่าลักษณะแฝด 5 หลัง เป็นทรงไทย สร้างด้วยไม้ทั้งหมด หอสวดมนต์กว้าง 6 เมตร ยาว 14 เมตร สร้าง พ.ศ. 247 เป็นอาคารไม้สัก 2 ชั้น ชั้นล่าง เป็นหอฉัน ชั้นบนเป็นหอสวดมนต์ กุฎิสงฆ์ จำนวน 10 หลัง เป็นอาคารสร้างด้วยคอนกรีต เสริมเหล็ก

วัดหาดมูลกระบือ เป็นวัดโบราณประมาณ 210 ปี ราว พ.ศ. 2316 พระอธิการ บุญมา เจ้าอาวาส พร้อมกับประชาชนได้ย้ายวัดออกมาสร้างในที่ใหม่ เนื่องจากที่เดิมไม่เหมาะ เพราะแม่น้ำเปลี่ยนแปลงไกลออกไปและตื้นเขิน ประกอบกับที่ใหม่ซึ่งกลายเป็นเกาะมีน้ำไหล ตลอดปี อุดมสมบูรณ์เต็มไปด้วยป่าไม้ เหมาะสมที่จะสร้างเป็นวัด และตั้งชื่อว่า วัดทิราวัลย์ แต่ไม่มีใครเรียกขาน คงเรียกว่าวัดหาดขี้ควาย เพราะเป็นที่เลี้ยงกระบือของประชาชน สำหรับ อุโบสถหลังแรกได้สร้างแต่สมัยเจ้าอธิการอินทร์เป็นเจ้าอาวาสมาครั้งหนึ่งแล้ว ได้รับพระราชทาน วิสุงคามสีมา พ.ศ. 2435 แต่ต่อมาสมัยพระมหาเขียวเป็นเจ้าอาวาสได้สร้างขึ้นใหม่แทนหลังเก่า คืออุโบสถหลังปัจจุบัน ทางวัดเริ่มสอนพระปริยัติธรรมตั้งแต่ พ.ศ. 2475 มีโรงเรียนประชาบาล ห้องสมุดประชาชนตั้งอยู่ในวัดด้วย

เจ้าอาวาสมี 6 รูป คือ รูปที่ 1 พระอธิการบุญมา รูปที่ 2 เจ้าอธิการอินทร์ รูปที่ 3 พระอธิการรวย รูปที่ 4 พระมหาเขียว รูปที่ 5 เจ้าอธิการนวล รูปที่ 6 พระอธิการนู้ รูปที่ 7 พระอธิการขาว รูปที่ 8 พระอธิการโทน รูปที่ 9 พระครูพิเชษฐธรรมคุณ ดำรงตำแหน่ง เจ้าอาวาสสืบต่อมา มีพระภิกษุอาพรรษา 25 รูป.