วัดธรรมามูล

วัดธรรมามูล เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดวรวิหาร ตั้งอยู่เลขที่ ๑ บ้านธรรมามูล หมู่ที่ ๑ ตำบลธรรมามูล อำเภอเมืองชัยนาท จังหวัดชัยนาท สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย มีที่ดินตั้งวัดเนื้อที่ ๖๔ ไร่ ๒ งาน ๒๐ ตารางวา โฉนดเลขที่ ๑๕๔ อาณาเขต ทิศเหนือยาว ๒๘ เมตร ติดต่อกับหมู่บ้านที่ ๒ ทิศใต้ยาว ๕๒๘ เมตร ติดต่อกับหมู่บ้านที่ ๑ ทิศตะวันออกยาว ๒๘๕ เมตร ติดต่อกับภูเขาธรรมามูล ทิศตะวันตกยาว ๒๘๕ เมตร ติดต่อกับแม่น้ำเจ้าพระยา

พื้นที่ตั้งวัดอยู่บนไหล่ภูเขาธรรมามูล โดยแบ่งเป็น ๔ ชั้น คือ ชั้นแรกเป็นที่ตั้งโรงเรียน ประถมศึกษาของทางราชการ ชั้นสองเป็นที่ตั้งศาลาการเปรียญ กฎ หอสวดมนต์ และฌาปนสถาน ชั้นสามเป็นที่ดั้งถุ้มและสวนไม้นานาชนิด ชั้นสี่เป็นที่ดั้งพระอุโบสถ พระวิหาร พระเจดีย์ อาคารเสนาสนะต่าง ๆ มี พระอุโบสถกว้าง 3 เมตร ยาว 14 เมตร ได้บูรณะเมื่อ พ.ศ. ๒๕๕๕ ศาลาการเปรียญกว้าง ๑๘ เมตร ยาว เมตร สร้าง พ.ศ. ๒๔๖๗ หอสวดมนต์กว้าง ๘ เมตร ยาว ๑๘ เมตร สร้าง พ.ศ. ๕๒๓ กุฎิสงฆ์ จำนวน 6 หลัง ปูชนียสถานมี "หลวงพ่อธรรมจักร" ประดิษฐานอยู่ในพระวิหาร "หลวงพ่อโต" สมัยสุโขทัย รอยพระพุทธบาทจำลอง ใบเสมาคู่ เป็นศิลาทรายสีแดง

ศิลปสมัยอยุธยา และมีเจดีย์ใหญ่ปรากฏแต่ฐานทำด้วยอิฐก้อนใหญ่ เรียงซ้อนกัน

วัดธรรมามูล เป็นวัดเก่าแก่วัดหนึ่งได้สร้างขึ้นมาตั้งแต่สมัยอยุธยาตอนต้น เป็นวัด ที่กษัตริย์แห่งวงศ์สุโขทัย (พระร่วง) คือ พระมหาธรรมราชาเป็นผู้สร้าง มีหลักฐานคือ พระพุทธรูปบูชาบรรจุอยู่ในองค์พระเจดีย์ที่พังลงมา และพระเครื่อง (พระร่วง) เป็นจำนวนมาก อีกอย่างหนึ่งก็มีใบเสมาคู่ เป็นศิลปะสมัยอยุธยาเป็นหลักฐาน สำหรับพระพุทธรูปนั้นเป็นศิลปะ สมัยสุโขทัย ซึ่งผู้สร้างวัดได้นำมาประดิษฐานไว้ ในทะเบียนวัดได้ระบุประมาณ พ.ศ. ๒๒๐ ปีที่สร้างวัด กำหนดไว้เพื่อความสมบูรณ์ เดิมวัดนี้ตั้งอยู่บนที่ราบตรงกลางคำแม่น้ำเจ้าพระยา ในปัจจุบัน เมื่อแม่น้ำได้เซาะตลิ่งพังเข้ามาจึงย้ายเสนาสนะมาจัดสร้างขึ้นบนไหล่ภูเขาอันเป็นที่

ตั้งอยู่ในปัจจุบัน นับว่าเป็นวัดที่ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมามาแต่เดิม เขตวิสุงคามสีมากว้าง ๒๐ เมตร ยาว ๗๐ เมตร พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ ได้เคยเสด็จมาทรง ทอดผ้าพระกฐินที่วัดนี้ด้วย พระภิกษุอยู่จำพรรษาที่วัดนี้ปีละประมาณ ๒๐ รูป สามเณร รูป มีการศึกษาพระปริยัติธรรมตลอดมา สำหรับโรงเรียนประถมศึกษาของทางราชการก็มีอยู่ในที่วัด นี้ด้วย

เจ้าอาวาสที่ทราบมี ๑๐

รูป คือ รูปที่ ๑ พระครูเมธังกร รูปที่ ๒ พระวินัยธร (โต) รูปที่ ๓ พระอธิการแม้น รูปที่ ๕ พระอธิการฉ่ำ รูปที่ ๖ พระอธิการทองเขียว รูปที่ ๘ พระปลัดทอง รูปที่ ๙ พระครูธรรมจักรชโยดม (ทองพูล) รูปที่ ๑๐ พระครูอุดมชัยสิทธิ์ ดำรงตำแหน่งตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๒๒ เป็นต้นมา.