วัดคูหาภิมุข

วัดคูหาภิมุข ตั้งอยู่เลขที่ ๑๓๖ บ้านหน้าถ้ำ ถนนยะลา--ยะหา หมู่ที่ ๑ ตำบลหน้าถ้ำ อำเภอเมืองยะลา จังหวัดยะลา สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย มีที่ดินตั้งวัดเนื้อที่ ๕๒ ไร่ ๓ ตารางวา อาณาเขต ทิศเหนือยาว ๑๒๓ วา ติดต่อกับที่ดินนายเสียร คูหามุข ทิศใต้ยาว ๗๐ วา ติดต่อกับถนนเข้าบ่าช้าและเข้าหมู่บ้าน

ทิศตะวันออกยาวตามเชิงเขาพระนอน ทิศตะวันตกยาว ๒๒๒ วา ติดต่อกับถนนเข้าตำบลสะเอะ

พื้นที่ตั้งวัดเป็นที่ราบเชิงเขา บางตอนเป็นเนิน ภายในภูเขาตอนที่อยู่บริเวณวัดมีถ้ำ ใหญ่ ๒ แห่ง เป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่น่าชม อาคารเสนาสนะต่าง ๆ มี อุโบสถกว้าง ๓๐ เมตร ยา ๓๕ เมตร สร้าง พ.ศ. ๒๕๒๖ โครงสร้างคอนกรีต หน้าบันทำเป็นรูปท้าวจตุโลกบาล บานประตูหน้าต่างจำหลักไม้เป็นรูปตามชื่อปี ๑๒ ราศี เป็นอุโบสถแบบจตุรมุข ศาลาการเปรียญ กว้าง ๑๕.๘๐ เมตร ยาว ๒๐ เมตร สร้าง พ.ศ. ๒๔๗๘ โครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็ก และไม้ หลังคามุงกระเบื้องไทย กุฎิสงฆ์ จำนวน ๘ หลัง โครงสร้างเป็นอาคารครึ่งตึกครึ่งไม้ นอกจากนี้มีพิพิธภัณฑ์ศรีวิชัย ศาลาพักร้อน หอระฆังและหอฉัน สำหรับปูชนียวัตถุม พระพุทธไสยาสน์ ประดิษฐานอยู่ในถ้ำบนภูเขา สร้างด้วยดินดิบฉาบปูนขาวผสมทราย พร้อม กับพระพุทธรูปปางมารวิชัย ๒ องค์ พระประธาน ๓ องค์ และพระพุทธรูปอื่น ๆ อีก ๑๐ องค์ สำหรับที่พิพิธภัณฑ์มีโบราณวัตถุและจิตรกรรมที่ฝาผนังถ้ำ เป็นศิลปสมัยศรีวิชัยที่มีคุณค่ามาก

วัดคูหาภิมุข สร้างขึ้นเป็นวัดตั้งแต่ พ.ศ. ๒๓๖๐ โดยมินายคงทอง เพชรกล้า ร่วมกับ ชาวบ้านสร้างวัดนี้ขึ้นมา เดิมมีนามว่า "วัดหน้าถ้ำ" ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาครั้งหลัง เมื่อวันที่ ๓๐ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๒๐ เขตวิสุงคามส์มากว้าง ๔๐ เมตร ยาว ๘๐ เมตร ผูก พัทธสีมาเมื่อวันที่ ๑ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๒๕ เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๗๒ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้า ฯ พร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้า ฯ ได้เสด็จมาประทับแรมที่วัดนี้ ได้ทรงลงพระปรมาภิไชย ป.ป.ร. ไว้ที่ผาหินในบริเวณวัด ต่อมา พ.ศ. ๒๕๑๘ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลปัจจุบัน ได้เสด็จพร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้าฯ และพระเจ้าลูกเธอทั้งสองพระองค์ ในพิธียกช่อฟ้า อุโบสถ

เกี่ยวกับการศึกษา ทางวัดได้เปิดสอนพระปริยัติธรรมตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๗๕ นอกจากนั้น ยังได้ช่วยเหลือกิจการเพื่อสาธารณะ คือ จัดสร้างพิพิธภัณฑ์ ห้องสมุด มูลนิธิเพื่อการศึกษา และให้ทางราชการจัดสร้างโรงเรียนประถมศึกษาขึ้นในที่ดินเนื้อที่ ๑๘ ไร่ ๓ งาน ปัจจุบันมีอาคาร เรียน ๕ หลังอีกด้วย

เจ้าอาวาส มี ๘ รูป ได้แก่ รูปที่ ๑ พระไชยทอง ฉตุตกโร พ.ศ. ๓๐-๒๔๐๕ รูปที่ ๒ พระครูธรรมขันธ์ พ.ศ. ๔๐๕-๘๑๔ รูปที่ ๓ พระสุข จนุทสโร พ.ศ. ๒๔๑-๔๕ รูปที่ ๔ พระครูพรหมทอง จนุทสิริ พ.ศ. ๒๕๓๕-๒๔๘๐ รูปที่ ๕ พระเลื่อน ปัญญวนุโต พ.ศ. ๒๕๗๐-๒๔๗๑

รูปที่ ๕ พระปาน อินทมุนี พ.ศ. ๒๔๗๑-๒๔๗๒

รูปที่ ๙ พระพุทธไสยารักษ์ ดำรงตำแหน่งตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๗๒ เป็นต้นมา วัดคูหากมุข มีพระภิกษุจำพรรษา ๘ รูป สามเณร ๑ รูป ชี ๒ คน ศิษย์วัด ๒ คน.