วัดยานนาวา
สภาพฐานะและที่ตั้งวัด
วัดยานนาวา เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ ตั้งอยู่เลขที่ ๑๖๔๙ แขวงยานนาวา เขตยานนาวา กรุงเทพมหานคร อาณาเขตทิศเหนือติดต่อกับที่ดินของพระคลังข้างที่ ทิศใต้ติดต่อกับบริษัทอู่กรุงเทพ จำกัด ทิศตะวันออกติดต่อกับถนนเจริญกรุง และทิศตะวันตกติดต่อกับแม่น้ำเจ้าพระยา
ความเป็นมา วัดยานนาวา เป็นวัดโบราณมีมาแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี เรียกกันว่า "วัดคอกควาย" ไม่ปรากฏนามผู้สร้าง ครั้นสมัยรัตนโกสินทร์รัชกาลที่ ๑ ทรงพระราชทานนามใหม่ว่า "วัดคอกกระบือ" และยกฐานะขึ้นเป็นพระอารามหลวงทรงพระราชศรัทธาบูรณะพระอุโบสถ ซึ่งยังมีปรากฏจนบัดนี้ ต่อมาในรัชกาลที่ ๓ ทรงค้าสำเภาติดต่อกับเมืองจีน ทรงเห็นว่าต่อไปภายหน้าเรือสำเภาจะหายสาบสูญไป จึงได้ทรงสร้างเรือสำเภาขึ้นและทรงขนานนามวัดนี้ใหม่ว่า "วัดยานนาวา" ในรัชกาลต่อมาก็ได้มีการบูรณะปฏิสังขรณ์ในยุคของเจ้าอาวาสแต่ละรูปที่ครองวัด
ทรัพย์สิน วัดยานนาวามีที่ดินที่ตั้งวัด ๒๓ ไร่ ๒ ตารางวา และยังมีที่ธรณีสงฆ์ซึ่งได้จัดให้เช่า และสร้างเป็นตึกแถว ๒ ชั้นบ้าง ๓ ชั้นบ้าง
และได้อนุญาตให้คนเช่าปลูกบ้านอาศัยอยู่ด้วย ปูชนียวัตถุและถาวรวัตถุอื่น ๆ ของวัด มีดังนี้ พระอุโบสถ สร้างในสมัยใดไม่แน่ชัด เพราะวัดนี้มีมาก่อนกรุงรัตนโกสินทร์ ครั้น รัชกาลที่ ๑ ทรงบูรณะใหม่หมดเป็นรูปทรงไทย ก่ออิฐถือปูน เครื่องบนเป็นไม้ภายในพระอุโบสถ และพระพุทธรูปปางมารวิชัย ๒ องค์
สำเภาเจดีย์ สร้างในรัชกาลที่ ต. มูลเหตุที่ทรงสร้าง เพราะทรงพยากรณ์ว่าเรือสำเภา จะสูญไป จึงโปรดเกล้า ฯ ให้สร้างขึ้นโดยสร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็กมีเจดีย์ ๒ องค์ แทนที่ เสากระโดงเรือ องค์ใหญ่มิฐานย่อมุมไม้ ๕ ส่วน องค์เล็กมิฐานย่อมุมไม้ ๑๖ ลักษณะคล้ายเจดีย์ วัดพระเชตุพน ฯ ส่วนของสำเภายาว ๒๑ วา ๒ ศอก (วัดจากหัวเรือถึงท้ายบาหลี) สูง ๑๘ วา ๑ ศอก (วัดเฉพาะลำเรือวัดที่พื้นดินขึ้นมา) สำเภาเจดีย์ยานนาวานี้เป็นแบบอย่างจำลองมาจาก เรือสำเภาจริง มิอยู่แห่งเดียวในประเทศไทย ทางวัดได้จัดงานเป็นประจำทุกปีโดยเปิดเรือสำเภา เจดีย์ให้ขึ้นไปนมัสการครั้งละ ๗ วันทุกปี นับว่าเป็นโบราณวัตถุที่มีคุณค่าทางศิลปะและประวัติ ศาสตร์เป็นอย่างมาก
ศาลาการเปรียญ สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๔๕๐ สมัยพระราชพรหมจริยาจารย์เป็นเจ้าอาวาส ลักษณะทรงไทยเป็นคอนกรีตเสริมเหล็ก ๒ ชั้น
กุฏิภาวนา สร้างต่างวาระกันแต่ได้ปฏิสังขรณ์ครั้งใหญ่ระหว่าง พ.ศ. ๒๕๑๔-๒๕๑๘ ลักษณะทั่วไปเป็นทรงไทยเหมือนกันหมด เป็นคอนกรีตเสริมเหล็กบ้าง ก่ออิฐถือปูนบ้างมีทั้งหมด ๑๘ หลัง
ศาลาบำเพ็ญกุศล มีทั้งหมด ๖ หลัง ทรงไทยก่ออิฐถือปูนและเสริมเหล็กก่ออิฐถือปูน
นอกจากนี้แล้วยังมีทรัพย์สินที่ได้รับพระราชทานมาคือ
พระบรมรูปรัชกาลที่ ๔ ทรง เครื่องจอมพลหล่อ ๑ องค์ และธรรมาสน์พระราชทานในงานพระบรมศพของรัชกาลที่ ๕
การศึกษาและการสาธารณสงเคราะห์
ทางวัดได้จัดสร้างโรงเรียนปฏิบัติธรรมขัน เปิดสอนพระปฏิบัติธรรมทั้งบาลีและนักธรรม และเปิดสอนพุทธศาสนาวันอาทิตย์แก่เด็กและเยาวชน ตลอดจนผู้สนใจทั่วไปด้วย โรงเรียน ปฏิบัติธรรมแห่งนี้สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๒ มี ๓ ชั้น ปัจจุบัน (พ.ศ. ๒๕๒๔) มีนักเรียนบาลี จำนวน ๔๓ รูป และนักธรรมจำนวน ๔๘ รูป
การบริหารและการปกครอง
เจ้าอาวาสปัจจุบันของวัดยานนาวาชื่อ พระเทพวิริยาภรณ์ (ไสว ชิติธมฺโม) เจ้าอาวาส ที่ปกครองวัดนี้นับแต่รัชกาลที่ ๑ ตลอดมาจนรัชกาลปัจจุบันพอจะสืบได้ดังนี้ คือ
๑. เป็นพระราชาคณะที่พระโพธิวงศ์
๒. พระครูแก้ว ๓. พระครูน้อย ๔. พระครูอ่ำ ๕. พระครูพรหมจริยาจารย์ (โมค) ๖. พระครูพรหมจริยาจารย์ (ยิ้ม) ๗. พระราชพรหมจริยาจารย์ (เที่ยม พุทธสโร) ๘. พระเทพวิริยาภรณ์ (ไสว ชิติธมฺโม) เจ้าอาวาสรูปปัจจุบัน ในปัจจุบัน (พ.ศ. ๒๕๒๔) มีพระภิกษุจำนวน ๑๘ รูป และสามเณร รูป