วัดปรินายก
สภาพฐานะและที่ตั้งวัด วัดปรินายก เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดวรวิหาร ตั้งอยู่เลขที่ ๑ แขวงบ้านพานถม เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร อาณาเขต ทิศเหนือติดต่อคูบดินทร์นายก ทิศใต้ติดต่อที่ดินทรัพย์สินพระมหากษัตริย์ เป็นที่ตั้งกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และสำนักปฏิรูปที่ดินเพื่อการเกษตร ทิศตะวันออกติดต่อ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ทิศตะวันตกติดต่อถนนปรินายก ลักษณะพื้นที่หัวไปเป็นรูปสามเหลี่ยมชาของถูกล้อมรอบด้วยคึกสูง ๆ และอาคาร เมื่อ มองจากข้างนอกจึงไม่สามารถแลเห็นวัด ภายในบริเวณวัดแบ่งเป็น ๕ เขต ด้วยกัน คือ เขตพุทธาวาส เขตสังฆาวาส เขตสำนักวิบัติสนา เขตโรงเรียนอนุบาลวัดปรินายก และเขต โรงเรียนปริยัติธรรม
ความเป็นมา วัดปรินายก เดิมชื่อ "วัดพรหมสุรินทร์" ตามนามผู้สร้างคือ เจ้าพระยาบดินทรเดชา (สิงห์ สิงแสนี้) เมื่อครั้งยังเป็นพระพรหมสุวินทรอยู่ในรัชกาลที่ ๑ พอในสมัยรัชกาลที่ ๓ ทรงขนานนามไว้ว่า "วัดปรินายก" และก็ลูกรกร้างว่างเปล่า จนสมัยรัชกาลที่ ๔ ทรงทำนุบำรุง การก่อสร้างเสนาสนะ ถาวรวัตถุต่าง ๆ ตลอดจนสร้างพระอุโบสถ และพระราชทานวิสงคาม สีมา ลงวันที่ ๒ สิงหาคม ๒๕๔๓ ในเนื้อที่กว้าง ๑๔ วา ยาว ๑๘ วา
ทรัพย์สิน ที่ดินที่ตั้งวัดมีเนื้อที่ ไร่ ๒ งาน ๕๕ ตารางวา และยังมีที่ธรณีสงฆ์ ๒ แปลง คือ แปลงที่ ๑ ที่แขวงบ้านพานคม เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร เนื้อที่ ๑ ไร่ ๖ งาน ๑๒ ตารางวา โฉนดที่ดิน เลขที่ ฿๒๗๒
แปลงที่ ๒ ที่แขวงวัดโสมนัส เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร เนื้อที่ ๒๘ ตารางวา โฉนดที่ดินเลขที่ ๑๐๑๑๒
ปูชนียวัตถุและถาวรวัตถุของวัด มีดังนี้คือ
พระอุโบสถ ก่ออิฐถือปูน ขนาดภายในกว้าง ๔ วา ยาว ๗ วาเศษ สร้างเสร็จใน สมัยรัชกาลที่ ๑ ภายในเป็นที่ประดิษฐ์ฐานพระสุรภีพุทธพิมพ์เป็นพระประธาน ซึ่งเป็นพระพุทธรูป ปางมารวิชัย ฝีมือแบบช่างเมืองสุโขทัย
หน้าตักกว้าง ๓ ศอกคืบ ๔ นิ้ว ครั้นวันที่ ๒๒ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๒ ทางราชการได้ขึ้นบัญชีเป็นโบราณวัตถุ
ศาลาการเปรียญ เดิมเป็นตำหนักพระราชวงศ์ เป็นของเก่าสมัยรัชกาลที่ ๔ ลักษณะเป็น เรือนไม้ ทรงไทย ขนาดกว้าง ๗.๕๐ เมตร ยาว ๒๐ เมตร ตั้งขนานอยู่คู่กับพระอุโบสถ
กุฏิ วัดนี้แบ่งออกเป็น คณะ เดิมมี คณะ ๑ คณะ ๒ คณะ ๓ ลักษณะ กุฏิเป็นตึกบ้าง กุฎไม้บ้าง กุฏิตึกก่ออิฐถือปูนบ้าง ต่อมา พ.ศ. ๒๕๐๒ ได้มีสำนักวิปัสสนา กรรมฐานขึ้นซึ่งเป็นเรือนไม้ ชั้น หลังคาทรงไทยมุงกระเบื้อง โดยตั้งอยู่ถัดจากพระอุโบสถ ออกมาทางตะวันออก วันที่ ๒๒ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๕๒
การศึกษาและการสาธารณสงเคราะห์
วัดนี้มีโรงเรียนอนุบาลวัดปรินายกสังกัดกรมสามัญศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ โดย อาศัยโรงเรียนกรมหลวงวรเสฐ ซึ่งเป็นอาคารไม้ชั้นเดียว จนปัจจุบันเป็นอาคารตึก ๒ ชั้น และ กรมหลวงวรเสฐ เป็นพระราชโอรสองค์ที่ ๔๑ ในรัชกาลที่ ๓ ทรงสร้างโรงเรียนนี้ขึ้นมา
และยังมีโรงเรียนปริยัติธรรม โดยท่านพลตรีวิเชียร คุณหญิงอาริ สุตต้นตานนท์ มิศรัทธา สร้างถวายเป็นอาคารตึก ๒ ชั้น สร้างเสร็จในปี พ.ศ. ๒๕๑๗ เจ้าของตั้งชื่อว่า โรงเรียนปริยัติธรรม พิทักษ์นราธิวาส ปัจจุบัน (พ.ศ. ๒๕๒๔) มีนักเรียนบาลี จำนวน ๖ รูป และนักธรรมจำนวน ๒๔ รูป
ครั้น พ.ศ. ๒๒๑ เจ้าอาวาสรูปปัจจุบันได้เปิดโรงเรียนสอนพุทธศาสนาวันอาทิตย์ขึ้น เพื่อส่งเสริมนโยบายการอบรมศีลธรรมแก่เยาวชนของชาติ มีนักเรียนปีละ ๑๕๐-๒๕๐ คน ตลอดมา
การบริหารและการปกครอง ปัจจุบันเจ้าอาวาสวัดปรินายกชื่อ พระครูนายกจริยานุวัตร (สุคนธ์ ปภากโร)
ลำดับ เจ้าอาวาสรูปแรกถึงปัจจุบันมีดังนี้ ๑. พระวิสุทธินายก (ชุ่ม) พ.ศ. ๒๔๔๓-๔๖๘ ๒. พระวิสุทธินายก (เล็ก อจูจาทโร) พ.ศ. ๖ -๔๙๒ ๓. พระวิสุทธินายก (อ่อน ฐิตสุทธิ) พ.ศ. ๒๔๙๒-๒๕๕๖ ๔. พระวิสุทธินายก (โคล ธมฺมโชโต) พ.ศ. ๒๔๙๖ - ๕๒๐ ๕. พระครูนายกจริยานุวัตร (สุคนธ์ ปภากโร) ๒๕๒๐ ถึงปัจจุบัน ปัจจุบัน (พ.ศ. ๒๕๒๔) มีจำนวนพระภิกษุ ๕๔ รูป จำนวนสามเณร ๑๖ รูป และชี ๖ คน