วัดชิโนรสาราม
สภาพฐานะและที่ตั้งวัด วัดชิโนรสาราม เป็นพระอารามหลวง ชั้นตรี ชนิดวรวิหาร ตั้งอยู่เลขที่ ๓ แขวง บ้านช่างหล่อ เขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานคร อาณาเขต ทิศเหนือตัดกับคูคันเขตพระราชวังนั้นทอุทยาน (ปัจจุบันภูเขาโรงเรียน ชิโนรสวิทยาลัย) มีความยาว ๕๘ วา ทิศใต้ติดกับคลองมอญ ยาว ๑๐๐ วา ทิศตะวันออก ติดกับถนนอิสรภาพ ยาว ๗๖ วา ๑ ศอก และทิศตะวันตกติดกับคลองคั่นวัดกรุท มีความ ยาว ๓๓ วา ลักษณะพื้นที่ของวัดเป็นรูปสี่เหลี่ยมคางหมู
ความเป็นมา สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส
ได้ทรงสร้างวัดนี้ขึ้นเมื่อครั้งยัง ดำรงพระอิสริยยศเป็นกรมหมื่นนุชิตชิโนรส
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 เหตุที่ทรงสร้างก็โดยพระประสงค์จะได้เป็นที่ประทับสำราญพระอิริยาบถในบางโอกาส ขณะที่ยังทรงพระชนม์อยู่ แต่วัดชิโนรสก็ยังหาได้เสร็จสมบูรณ์ไม่ ครั้นถึง พ.ศ. 200 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้เจ้าอยู่หัว ได้โปรดเกล้า ฯ ให้ พระยาเพ็ชรพิชัย เป็นผู้จัดการปฏิสังขรณ์ของเก่าที่ชำรุดทรุดโทรมให้คืนดีทั่วทั้งพระอารามและ ทรงสร้างเพิ่มเติมอีกหลายอย่าง ทั้งนี้เพราะพระองค์ทรงระลึกถึงคุณของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส ถาวรวัตถุที่ได้รับการปฏิสังขรณ์ในสมัยนั้นก็อุโบสถ พระเจดีย์ขนาดใหญ่ พระเจดีย์ ยอดปรางค์และพระวิหารเดิมอีก 8 หลัง
ทรัพย์สิน ที่ดินที่ตั้งวัด มีเนื้อที่ 11 ไร่ 24 วา
ตามโฉนดที่ ๔๕๕๒ ระวาง ๑ ๓, ๒ ฏ เลขที่ดิน ๖๕ และที่ธรณีสงฆ์อยู่ที่แขวงและเขตบางกอกใหญ่ กรุงเทพฯ อีก แปลงมีเนื้อที่ ๒ งาน ตามโฉนดที่ ๑๗๕๖ ระวาง ๑ ต, ๒ ก เลขที่ดิน ๒๓ ปูชนียวัตถุและถาวรวัตถุของวัด ได้แก่ พระอุโบสถ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส เมื่อยังทรงดำรง พระอิสริยยศเป็นกรมหมื่นนุชิทชิโนรสทรงสร้าง ระหว่าง พ.ศ. ๒๓ ถึง ๒๓๖ ลักษณะ ทรงไทยหลังคาลด ๒ ชั้น มีช่อฟ้าใบระกา ใช้เสากลรับชายกาแถวด้านนอก ระเบียงไม่มี มีมุขหน้าและหลังมี ๒ ประตู ๐ หน้าต่าง โครงสร้างเป็นไม้ก่ออิฐถือปูนมุงกระเบื้องไทย มีเขต วิสุงคามสีมากว้าง ๑๕๗๐ เมตร ยาว ๒๖.๗๐ เมตร พระวิหาร ๔ ทิศ ทิศละ ๒ หลัง รวม ๘ หลัง สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระ- ปรมานุชิตชิโนรส เมื่อยังทรงดำรงพระอิสริยยศเป็นกรมหมื่นนุชิตชิโนรสทรงสร้าง ระหว่าง พ.ศ. ๒๓๗๘ ถึง ๒๓๕๖ ลักษณะทรงไทยก่ออิฐถือปูน ไม่มีช่อฟ้าใบระกา พระเจดีย์ยอดปรางค์ภายในมุขกำแพงพระอุโบสถ ด้านตะวันออกเฉียงใต้ฐานขอเหลี่ยม ไม้สับสอง สูง ๔ วา ฐานกว้าง ๖ ศอก ๔ เหลี่ยม • องค์ สมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรม พระปรมานุชิตชิโนรส เมื่อยังทรงดำรงพระอิสริยยศเป็นกรมหมื่นนุชิทชิโนรสทรงสร้าง ระหว่าง พ.ศ. ๓๘๔ ถึง ๒๓๕๖ ลักษณะยอดปรางค์ ก่ออิฐถือปูน พระเจดีย์ใหญ่ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส เมื่อยังทรงดำรง พระอิสริยยศเป็นกรมหมื่นนุชิตชิโนรส ทรงสร้างระหว่าง พ.ศ. ๒๓๗๘ ถึง ๒๓๕๖ ลักษณะ ฐานล่างย่อ ๓ เหลี่ยม สูง ๑๔ วา องค์พระเจดีย์ขอ มุม ๒ เหลี่ยม ชนิดพระเจดีย์ไม้สิบสอง ฐานกว้าง ๑๓ วา มีมารแบก ๑๘ ต้น ก่ออิฐถือปูน ศาลาการเปลี่ยน สร้างเสร็จ พ.ศ. ๒๕๒๓
โครงสร้างเป็นคอนกรีตเสริมเหล็กก่ออิฐ ถือปูน ลักษณะทรงไทย ๓ มุข ขนาดกว้าง ๑๐ เมตร ยาว ๒๑ เมตร ๒ ชั้น กุฏิ ๑๑ หลัง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงสร้างกุฏิหมู่นี้ตั้งอยู่ด้านเหนือ พระอุโบสถยังปรากฏอยู่จนทุกวันนี้ (ปัจจุบันจัดตั้งเป็นหอสมุด
สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส)
หอระฆังก่ออิฐถือปูน เป็นรูป เหลี่ยม 6 ชั้น มีช่องดูหา « ด้าน สูง ๔ วา ๒ ศอก กว้าง ๒ วา ๑ ศอก ฐานล่าง ๔ เหลี่ยม ยอดเป็นทรงตึกฝรั่ง ตั้งอยู่ใกล้กำแพงพระอุโบสถ ด้านเหนือ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสร้าง เมื่อ พ.ศ. ๒๔๐๐ พระประธานในพระอุโบสถ ปางมารวิชัย หน้าตักกว้าง ๓ ศอก ๔ นิ้ว สูงตลอดยอด พระรัศมี ๑ วา ๕ นิ้ว พระอัครสาวกยืนซ้ายขวาข้างละองค์ เป็นพระหล่อในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ สูง ๒ ศอก คีบ 6 นิ้ว เท่ากันทั้ง องก์
การศึกษาและการสาธารณสงเคราะห์ การศึกษาสำหรับวัดนี้ เดิมมีการเรียนพระปริยัติธรรมแบบเก่า โดยทางวัดได้จัดให้มีการเรียนการสอนภายในวัดทั้ง ๆ ที่ไม่มีสำนักเรียน เพราะเหตุที่มีการศึกษานักธรรมและบาลีตามแบบใหม่ขึ้น พระภิกษุสามเณรในวัดจึงได้ไปศึกษาที่สำนักวัดมหาธาตุเป็นพื้น ซึ่งปัจจุบันนี้มีนักเรียนบาลี รูป และนักธรรม ๗ รูป ในด้านการสาธารณสงเคราะห์ นอกจากทางวัดจะจัดให้มีห้องสมุดแล้ว ยังจัดให้มีการแสดงธรรมทุกวันธรรมสวนะด้วย นอกจากนี้ในด้านการศึกษาสงเคราะห์ทางวัดก็จัดให้มีโรงเรียนระดับประถมขึ้น ต่อมาได้มอบให้กับกระทรวงศึกษาธิการและเปิดสอนในระดับมัธยม ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๖๕
ปัจจุบันนี้โรงเรียนวัดชิโนรสวิทยาลัยมีนักเรียนเป็นจำนวนมากทั้งมัธยมต้นและมัธยมปลาย
การบริหารและการปกครอง เจ้าอาวาสผู้ครองวัดนี้นับแต่สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส สร้างในรัชกาลที่ ๓ เป็นลำดับมาจนถึงปัจจุบันนี้ เท่าที่มีหลักฐานคือ ๑. พระอธิการโพ ๒. พระอธิการมา ๓. พระอธิการเอี่ยม ๔. พระอธิการมิ ๕. พระทรง ๖. พระเนกขัมมมุนี (รอด ป.ธ. ๓) เป็นเจ้าอาวาสตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๑๘ ถึง พ.ศ. ๒๔๓๘ ๗. พระครูศิลคุณธราจารย์ (จั่น) เป็นเจ้าอาวาสตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๔๓ ถึง พ.ศ. ๒๔๔๔ ๘. พระวิสุทธิสมาจารย์ (ปลด) เป็นเจ้าอาวาสเมื่อวันที่ ๑๐ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๔๗ ๙. พระสุวรรณเวที (ทองดี ราชธมฺโม ป.ธ. ) เป็นเจ้าอาวาสอยู่ ๑๔ ปี ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๘๗ ๑๐. พระศรีสักขวงศ์ (สุนทร โสมทตุโต ป.ธ. ๔) เป็นเจ้าอาวาสอยู่ ๑๒ ปี ตั้งแต่ วันที่ ๑๒ พฤษภาคม พ.ศ. ๕๑๒ ปัจจุบันนี้
พระครูโสภณพัฒนกิจ รักษาการแทนเจ้าอาวาสมีพระภิกษุในพรรษา ๔๗ รูป ส่วนสามเณรมีทั้งสิ้น ๑๒ รูป.