วัดกลาง
สภาพฐานะและที่ตั้งวัด วัดกลาง เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ ตั้งอยู่เลขที่ ๔๗ ตำบลกาฬสินธุ์ อำเภอเมืองกาฬสินธุ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ อาณาเขตทิศเหนือติดกับที่เอกชนและโรงภาพยนตร์หลักเมือง ทิศใต้ติดกับที่ดินเลขที่ ๒๑ ถนนกาฬสินธุ์ ทิศตะวันออกติดต่อกับที่เอกชน และทิศตะวันตกติดกับถนนผ้าขาว ลักษณะของวัดเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า มีด้านกว้างประมาณ 66 เมตร และด้านยาว ประมาณ ๑๒๖.๘๓ เมตร
ความเป็นมา วัดนี้สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๓๗๘ แต่ไม่มีหลักฐานว่าใครเป็นผู้สร้างและใครเป็นเจ้าอาวาส รูปแรก แต่จากคำบอกเล่าของผู้สูงอายุได้ความว่าพระยาชัยสุนทร์ (ท้าวหล้า) เจ้าเมืองกาฬสินธุ์ เป็นผู้สร้างวัดนี้ แต่ยังไม่ยืนยันเป็นหลักฐานที่แน่นอน วัดกลางได้รับการบูรณะปฏิสังขรณ์และก่อสร้างถาวรวัตถุต่าง ๆ เจริญรุ่งเรืองมาเป็นลำดับ จนได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา เมื่อวันที่ ๔ สิงหาคม ๒๔๒ และได้ประกอบพิธีผูกพัทธสีมา ในปีเดียวกัน ซึ่งมีเนื้อที่ก้าง ๔๐ เมตร ยาว ๘๐ เมตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าให้ยกวัดกลางเป็นพระอารามหลวงตั้งแต่วันที่ ๓๑ พฤษภาคม ๒๕ ๒๑ นอกจากนี้ยังเป็นวัดพัฒนาตัวอย่างและเป็นสำนักงานคณะสงฆ์จังหวัดด้วย
ทรัพย์สิน มีจำนวนเนื้อที่ตั้งวัดทั้งสิ้น ไร่ ๒ งาน ๕๔ ตารางวา ตามโฉนดที่ ๔๑๔ หมายเลขที่ ๑๑ ลงวันที่ ๑ ส กุมภาพันธ์ ๒๕๐๗
ปูชนียวัตถุที่สำคัญของวัดได้แก่
พระพุทธสัมฤทธิ์นิโรคันตราย เป็นพระพุทธรูปเก่าแก่หล่อด้วยทองสัมฤทธิ์ ปางมารวิชัย หน้าตักกว้าง ๔๑ เซนติเมตร สูง ๑๕ เซนติเมตร
พระพุทธมงคล เป็นพระประธานในพระอุโบสถ ปางวัชรอุณาโลม
นอกจากนี้ยังมีพระพุทธบาทจำลองสร้างมานานนับพันปี และรูปพระกัจจายณ์ประดิษฐาน ภายในมณฑป
สำหรับถาวรวัตถุที่สำคัญคือ พระอุโบสถ สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๔๘๐ ลักษณะทรงไทย กว้าง ๘ เมตร ยาว ๒๘ เมตร ศาลาการเปรียญมี ๑ หลัง สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๕ กว้าง ๑๖.๕ เมตร ยาว ๒๘ เมตร สร้างด้วยอิฐถือปูนแบบศิลปกรรมไทย ส่วนกุฎิถาวรมีจำนวน ๖ หลัง
การศึกษาและการสาธารณสงเคราะห์
ทางวัดมีโรงเรียนปริยัติธรรม ๒ หลัง มีหนึ่ง ๆ จะมีนักเรียนบาลีประมาณ ๒๐ รูป และ นักธรรม ๓๐ รูป โดยเป็นทั้งสำนักเรียนและสนามหลวง สำหรับสอบประจำจังหวัดอีก นอกจากนี้ ยังเป็นสถานที่ตั้งการศึกษาผู้ใหญ่ที่รับเฉพาะพระภิกษุสามเณรด้วย
การสาธารณสงเคราะห์ทั่ว ๆ ไป ได้แก่ เป็นหน่วยเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เป็นที่ประชุมคณะสงฆ์ประจำจังหวัด เป็นศูนย์ฝึกอบรมวิปัสสนากรรมฐาน และเป็นศูนย์กลางการเผยแพร่พระพุทธศาสนาของจังหวัด
การบริหารและการปกครอง
ลำดับเจ้าอาวาสเท่าที่พอจะสืบทราบได้มีดังนี้
๑. พระญาครูด้วง มีตำแหน่งเป็นหลักคำในสมัยนั้น
๒. พระญาครูราษฎร์
๓. พระญาครูไพ (บุตรชายของพระญาครูราษฎร์)
๔. พระญาครูโสดา (บุตรบุญธรรมของพระญาครูหลักคำด้วง)
๕. พระญาครูมา
๖. พระญาครูกาฬสินโธโนมคุณ (สุบิน)
๗. พระญาครูมัง
๘. พระครูกาฬสินธวาจารย์ทิสังฆปาโมกข์ (อัม)
๙. พระครูกาฬสินธวาจารย์ (ติ่ง ธมุมปญฺโญ)
๑๐. พระราชพรหมจริยคุณ (สุข สุขโณ ป.) ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสตั้งแต่ ๔๕ จนถึงปัจจุบัน สำหรับจำนวนพระภิกษุจำพรรษามี ๒๓ รูป และสามเณร ๕๐ รูป