วัดไพรสณฑ์ศักดาราม

สภาพฐานะและที่ตั้งวัด วัดไพรสณฑ์ศักดาราม

เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี

ชนิดสามัญ

ตั้งอยู่เลขที่ ๔๑ ตำบลหล่มสัก อำเภอหล่มสัก จังหวัดเพชรบูรณ์ อาณาเขตของวัด ทิศเหนือติดกับที่ดินของนางวรรณทอง ไชยสุวรรณ ทิศใต้ติดกับซอย ปฏิบัติธรรม (ซอยเทศบาลหล่มสัก) ทิศตะวันออกติดกับถนนพิทักษ์และแม่น้ำแควบาสัก ทิศ ตะวันตกติดกับหมู่บ้านขาวหล่มสัก และถนนวจีสัดยารักษ์ ลักษณะพื้นที่โดยทั่วไปเป็นที่ราบเอียงไปทางทิศตะวันตก ภายในบริเวณวัดร่มรื่นไปด้วย ไม้ยืนต้นนานาพรรณพร้อมทั้งไม้ล้มลุกจำนวนมาก

ความเป็นมา วัดนี้เดิมชื่อวัดป่า สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๓๘๒ พระสุริยวงศาชนสงครามรามภักดิ์วิริยกรมพา- หะ (คง) เจ้าเมืองหล่มสักคนแรกสร้างเป็นวัดคู่เมือง เพื่อใช้เป็นที่ถือน้ำพิพัฒน์สัตยา จึงเป็น วัดที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์วัดหนึ่ง ต่อมาได้เปลี่ยนชื่อวัดป่าเป็นวัดอรัญญวาสี แต่ในปี พ.ศ. ๒๘๔ ได้เรียกชื่อใหม่ว่าวัด หล่มสัก ครั้นภายหลังจังหวัดหล่มสัก เปลี่ยนมาเป็นจังหวัดเพชรบูรณ์แล้วจึงเปลี่ยนชื่อเป็น "วัดไพรสณฑ์ศักดาราม" เมื่อ พ.ศ. ๒๔๕ วัดไพรสณฑ์ศักดารามได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา พระบรมราชโองการ ลงวันที่ ลาด มกราคม ๒๕๐๐ เนื้อที่กว้าง ๔๐ เมตร ยาว เมตร และได้ประกอบพิธีผูกพัทธสีมาเมื่อวันที่ ๒๐ เมษายน พ.ศ. ๒๕๐๘ วัดไพรสณฑ์ศักดารามได้รับการบูรณะปฏิสังขรณ์ก่อสร้างถาวรวัตถุต่าง ๆ ภายในวัด ตลอดมาทุกยุคเจ้าอาวาสจนเจริญมั่นคงทั้งในด้านศาสนวัตถุและศาสนธรรม จนกระทั่งได้รับการ ยกฐานะวัดราษฎร์ขึ้นเป็นพระอารามหลวงโดยทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้ยกวัดไพรสณฑ์ศัก- ดารามเป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญตั้งแต่วันที่ ๓ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๒๒ เป็นต้นไป

ทรัพย์สิน อสังหาริมทรัพย์ประเภทที่ดินของวัด นอกจากโฉนดที่ดินหมายเลขที่ ๒๒๑ ซึ่งเป็นที่ดิน ตั้งวัดจำนวน ๒ ไร่ ๓ งาน ๓٥ ตารางวา แล้วยังมีที่ธรณีสงฆ์อีก • แปลง ที่ตำบลหล่มสัก อำเภอหล่มสัก จังหวัดเพชรบูรณ์ มีเนื้อที่ ๑ ไร่ ๑ งาน ๑ ตารางวา ปูชนียวัตถุและถาวรวัตถุอื่น ๆ ของวัด ได้แก่ พระวิหาร กว้าง ๔ เมตร ยาว ๖ เมตร ครูบาธรรมเป็นผู้สร้างเมื่อ พ.ศ. ไหนสืบไม่ได้ เป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปก่อด้วยอิฐถือปูนลงรักปิดทอง พระอุโบสถ สร้างแทนหลังเดิมซึ่งชำรุดมาก มีขนาดกว้าง ๑๕ เมตร ยาว ๒๑ เมตร ศิลปะนวกรรมไทย หลังคา ๓ ชั้น สร้างเสร็จ พ.ศ. ๒๕๐๔ เป็นที่ประดิษฐานพระประธาน พระพุทธชินราชจำลองหล่อด้วยทองเหลืองปิดทอง เมื่อ พ.ศ. ๒๕๔๙ หน้าตักกว้าง ๓ ศอก อนุสาวรีย์บรรจุอัฐิของพระครูหลักคำบุญเพ็ง และพระครูหลักคำกู่ ซึ่งอนุสาวรีย์ทั้งสอง นี้เป็นศิลปะแบบลานช้าง นอกจากนี้ยังมีสถาบริหารคณะสงฆ์จังหวัดที่ทำการเจ้าคณะจังหวัด

และศาลากิมฮวย วัฒนศัพท์

การศึกษาและการสาธารณสงเคราะห์ ทางวัดจัดให้มีโรงเรียนปริยัติธรรม ๒ หลัง คือโรงเรียนปริยัติธรรมวิทยาทาน เป็นเรือนไม้ ชั้น มุงสังกะสี • มุข < ห้องเรียน สร้างเสร็จเมื่อ พ.ศ. ๒๕๓๓ และโรงเรียนปริบัติธรรม ร.ต.อ. ประทาน

สว่างวโรรส สร้างเสร็จเมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๒ มีจำนวนนักเรียนบาลี ๑๒๗ รูป และนักธรรม ๑๐๓ รูป โดยทางวัดได้จัดตั้งมูลนิธิบำรุงการศึกษาพระปริยัติธรรมขึ้นเมื่อ พ.ศ. ๒๔๘๔ ด้วย นอกจากนี้ทางวัดยังมีห้องสมุดแน่งน้อย วัฒนศัพท์ สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๒ ไว้สำหรับ เป็นแหล่งศึกษาค้นคว้าหาความรู้ รวมทั้งจัดให้มีโรงเรียนพุทธศาสนาวันอาทิตย์สำหรับเยาวชน ทั่ว ๆ ไป และทางวัดยังจัดให้มีการเผยแพร่ธรรมะเป็นประจำทั้งทางสถานีวิทยุกระจายเสียงอีก นอกจากจะจัดเป็นประจำภายในวัดแล้ว

การบริหารและการปกครอง การปกครองภายในวัดมีการจัดตั้งคณะกรรมการขึ้น ๑ ชุด โดยมีเจ้าอาวาสรูปปัจจุบันคือ พระวีรญาณมุนี เป็นประธานกรรมการ รองเจ้าอาวาสเป็นรองประธานกรรมการ และผู้ช่วยเจ้า เจ้าอาวาส ๔ รูป เป็นกรรมการโดยตำแหน่ง คณะกรรมการชุดนี้บริหารงานทุกด้านภายในวัดและ ได้ตราระเบียบคณะกรรมการบริหารขึ้นใช้จำนวน ๘ ฉบับ ว่าด้วยการปกครอง การศึกษา การ สาธารณูปการ การเผยแผ่ ศิษย์และคนอาศัยวัด นักเรียนปริยัติธรรมและว่าด้วยครูสอนปริยัติธรรม นอกจากนี้ยังได้จัดตั้งเจ้าคณะผู้ปกครองพระภิกษุสามเณรในคณะต่างๆ อีก ๑๕ คณะ รวม ๑๕ รูป ลำดับเจ้าอาวาสวัดไพรสณฑ์ศักดาราม

๑. พระครูหลักคำบุญเพ็ง ๒. พระครูหลักคำภู่ ๓. พระครูโคตร ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสประมาณ ๒๐ ปี

๔. พระอาจารย์กวย ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสอยู่ ๑๐ ปี

๕. พระสำเร็จคัมภีระ ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาส ๑๐ ปี

๖. พระสำเร็จบุญเรือง ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาส ๘ ปี

๗. พระสำเร็จบุญมา ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาส ๑๐ ปี

๘. พระอาจารย์วัง ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาส ๑๐ ปี

๙. พระอาจารย์ม้า ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาส ๑๐ ปี ๑๐. พระอธิการวัน ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาส ๘ ปี ๑๑. หัวพ่อนาเหนือ ๑๒. หลวงพ่อชาบรรทม (กวย) คือเจ้าอาวาสรูปที่ ๔ ที่ได้ลาสิกขาไปรับราชการแล้วภาย หลังได้อุปสมบทอีก ต่อมาได้ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาส ๑๓. พระครูกา (พระครูประทวน) ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสอยู่๑๑ ปี

๑๔. พระอาจารย์ถั่ว ฐิติปณฺโณ ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสอยู่๘ ปี

๑๕. พระปลัดแดง ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสอยู่ ๒ ปี

๑๖. เจ้าอธิการบัง ชวนปญฺโณ ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสอยู่๑๐ ปี

๑๗. พระอธิการบุญ ๑๘. พระมหาไพบูลย์ ชิ้นปญฺโฌ ป.ธ. ๕ น.ธ. เอก ๑๙. พระวิรญาณมุนี (พระมหาไพทรย์ อคุคธมฺโม ป.ธ. ๓ พ.ธ. เอก) เจ้าอาวาสรูป ปัจจุบันดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสเมื่อวันที่ ๑๕ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๑ และได้รับบัญชาแต่งตั้ง เป็นเจ้าอาวาสวัดไพรสณฑ์ศักดารามพระอารามหลวง

เมื่อวันที่ ๔ มกราคม พ.ศ. ๒๕๒๓ เป็นต้นมา ปัจจุบันนี้มีจำนวนพระภิกษุจำพรรษา ๔๐ รูป สามเณรมี ๑๑๖ รูป