วัดปากน้ำ
สภาพฐานะและที่ตั้งวัด วัดปากน้ำ เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ ตั้งอยู่เลขที่ ๘ แขวงปากคลอง ภาษีเจริญ เขตภาษีเจริญ กรุงเทพมหานคร อาณาเขตที่ดินตั้งวัด ทิศเหนือติดต่อกับคลองบางหลวง ทิศใต้ติดต่อกับโรงเรียนสตรี วัดอัปสรสวรรค์ ทิศตะวันออกติดต่อกับคลองด่าน ทิศตะวันตกติดต่อกับคลองระบายน้ำ ประตู น้ำภาษีเจริญ
ความเป็นมา วัดปากน้ำ เป็นวัดโบราณสร้างมานานในสมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี แต่ไม่สามารถ ทราบได้ว่าเมื่อใดแน่ เพราะไม่ปรากฏหลักฐานใด ๆ ที่จะยึดถือได้ เกี่ยวกับชื่อเสียงและเกียรติคุณนั้น วัดปากน้ำมีการศึกษาทั้งด้านกรรมฐาน และวิปัสสนา มาพระภิกษุสามเณรมาก แม่ชีมาก มิโรงครัวของวัด พระภิกษุสามเณรไม่ต้องออกบิณฑบาต มีประชาชนมาทำบุญกันมาก ทั้งนี้เพราะอาศัยบารมีของพระมงคลเทพมุนี (สด จนทสโร) อดีต เจ้าอาวาส ท่านได้ตั้งโรงครัวเลี้ยงพระภิกษุสามเณร ตั้งสำนักวิปัสสนากรรมฐานที่เรียกว่าวิชา "ธรรมกาย" เป็นที่รู้จักกันแพร่หลาย พระมงคลเทพมุนีหรือที่ประชาชนทั่วไปรู้จักในนาม "หลวงพ่อวัดปากน้ำ" ได้ถึงมรณภาพ เมื่อวันที่ ๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๐๒ เป็นเวลากว่า ๒๐ ปีมาแล้ว ศพของท่านยังมิได้พระราชทานเพลิง ทางวัดได้สร้างโตประดิษฐานไว้ มีประชาชนมากราบไหว้บูชากันทุกวันไม่ขาด กิจการทุกอย่าง ของวัดในสมัยเมื่อท่านยังมีชีวิตอยู่ดำเนินการอย่างไร ปัจจุบันนี้ก็คงดำเนินอยู่อย่างนั้นทุกประการ จึงปรากฏว่าวัดปากน้ำมีชื่อเสียงเกียรติคุณเป็นที่รู้จักของประชาชนทั่วไป การปฏิสังขรณ์วัดปากน้ำ เนื่องจากวัดปากน้ำไม่มีปูชนียวัตถุสถานที่สำคัญ ถาวรวัตถุที่ ได้สร้างไว้เดิมก็มีเพียงพระอุโบสถเท่านั้น
ซึ่งได้ทำการปฏิสังขรณ์ในสมัยรัชกาลที่ ๓ ครั้งหนึ่ง
ต่อมาเมื่อ พ.ศ. ๒๕๐x ก็ได้ปฏิสังขรณ์อีกครั้งหนึ่ง นอกจากนี้ก็มีอาคาร เสนาสนะที่สร้างขึ้นใหม่ เป็นจำนวนมาก เพราะได้รับการบริจาคทรัพย์สร้างถวายจากประชาชนเพิ่มขึ้นตามลำดับ
ทรัพย์สิน
ที่ดินตั้งวัด เนื้อที่ ๓ ไร่ ๑ งาน ๗๑ ตารางวา
ที่ธรณีสงฆ์ จำนวน 6 แปลง มีดังนี้คือ
แปลงที่ ๑ ตั้งอยู่ตำบลบ้านใหม่ อำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี เนื้อที่ ๓๔ ไร่ ๓ งาน สด ตารางวา โฉนดเลขที่ ๑๑๑๖๑ หน้า ๖๑
แปลงที่ ๒ ตั้งอยู่ตำบลท่าเสา อำเภอกระทุ่มแบน จังหวัดสมุทรสาคร เนื้อที่ ๑๔ ไร่ ๒๐ ตารางวา โฉนดเลขที่ ๒๗๔ สารบาญเล่มที่ ๓ หน้า ๔
แปลงที่ ๓ ตั้งอยู่ตำบลท่าเสา อำเภอกระทุ่มแบน จังหวัดสมุทรสาคร เนื้อที่ ๔ ไร่ ๓ งาน โฉนดเลขที่ ๒๗๕ สารบาญเล่มที่ ๓ หน้า ๗๕
แปลงที่ ๔ ตั้งอยู่ตำบลบางอ้อ อำเภอบ้านนา จังหวัดนครนายก เนื้อที่ ๑๔๓ ไร่ ๒ งาน ๒ ตารางวา โฉนดเลขที่ ๓๑๔๑ สารบาญเล่มที่ ๓๒ หน้า ๘๑
แปลงที่ ๔ ตั้งอยู่ที่แขวงปากคลองภาษีเจริญ เขตภาษีเจริญ กรุงเทพมหานคร เนื้อที่ ๑ ไร่ ๑๗ ตารางวา โฉนดเลขที่ ๒๐๓๒ เล่ม ๒๑ หน้า ๓
แปลงที่ ๓ ตั้งอยู่แขวงบางซื้อ เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร เนื้อที่ ๔๘ ตารางวา โฉนดเลขที่ ๒๓๖๗๑ เล่ม ๒๓๗ หน้า ๗๑
ถาวรวัตถุและอาคารเสนาสนะต่างๆ มี
พระอุโบสถ ก่ออิฐถือปูน หลังคามุงกระเบื้อง มีช่อฟ้าใบระกา
พระวิหาร ด้านหน้าพระอุโบสถ จำนวน ๒ หลัง
พระวิหารธรรมกาย สำหรับนั่งวิปัสสนา
หอสังเวชนียมงคลเทพนิรมิต ที่ไว้อัฐิของหลวงพ่อวัดปากน้ำ พระมงคลเทพมุนี อดีตเจ้าอาวาส
ศาลาการเปรียญ สร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็ก ทรงสถาปัตยกรรมไทยสมัยอยุธยา ยาว ๔๐ เมตร กว้าง ๑ เมตร เป็นตึก ๒ ชั้น ชั้นบนปูกระดาน ชั้นล่างปูด้วยหินอ่อน หลังคามีมุขลอย ล ด้าน มีประตู ๑๐ ช่อง หน้าต่าง ๘๐ ช่อง
กุฏิสงฆ์ จำนวน ๑๑ หลัง สร้างด้วยคอนกรีตก่ออิฐถือปูนทั้งหมด เช่น คณะเนกขัมม์ ๒ ชั้น ยาว ๒๑๕ เมตร กว้าง ๘ เมตร ตึกสวัสดิ์-ล้อม ๓ ชั้น ยาว ๓.๕๐ เมตร กว้าง ๐.๕๐ เมตร ตึกมงคลเทพมุนี ๓ ชั้น ขาว เมตร กว้าง ๑๐.๕๐ เมตร
การศึกษาและการสาธารณสงเคราะห์
วัดปากน้ำ ได้จัดการศึกษาพระปริยัติธรรมทั้งด้านคันถธุระและวิปัสสนาธุระ ซึ่งปัจจุบันมีโรงเรียนปริบัติธรรม ๔ แห่ง มีนักเรียนบาลี ๒๔๔ รูป นักธรรม ๒๐๑ รูป
เนื่องจากวัดปากน้ำ เป็นวัดที่เปิดสอนฝึกปฏิบัติธรรมเป็นที่เลื่อมใสศรัทธาของประชาชน จึงมีทั้งพระสงฆ์และประชาชนผู้สนใจในธรรมปฏิบัติมาศึกษาปฏิบัติและบำเพ็ญกุศลมาก
การบริหารและการปกครอง
พระมงคลเทพมุนี (สด จนฺทสโร) อดีตเจ้าอาวาสวัดปากน้ำ ท่านได้ปกครองพระภิกษุสามเณรตลอดจนฝึกสอนให้ประพฤติปฏิบัติวิชาธรรมกายเป็นที่เคารพมาจนบัดนี้
เมื่อท่านได้ถึงมรณภาพแล้ว ปัจจุบันมีพระธรรมธิราชมหามุนี (ช่วง วรบัญฺโญ) ป.ธ. ๖ เป็นเจ้าอาวาส ก็ได้ปกครองดูแลและดำเนินกิจการต่าง ๆ เจริญรอยท่านตลอดมา ทำให้วัดปากน้ำเจริญรุ่งเรือง สำหรับพระภิกษุที่อยู่จำพรรษามีจำนวนถึง ๒๘๐ รูป สามเณร ๖๙ รูป และยังมีชีจำนวน ๒๔๖ คน.