วัดทองธรรมชาติ

สภาพฐานะและที่ตั้งวัด วัดทองธรรมชาติ เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดวรวิหาร ตั้งอยู่เลขที่ ๓๔๕๕ แขวง คลองสาน เขตคลองสาน กรุงเทพมหานคร อาณาเขต ทิศเหนือติดต่อคูคลองของวัด และถนนท่าดินแดง ทิศใต้ติดต่อ ถนนเชียงใหม่ ทิศตะวันออกติดต่อคลองติดกับแม่น้ำเจ้าพระยา

และทิศตะวันตกติดต่อ ถนนสมเด็จเจ้าพระยา ลักษณะพื้นที่โดยทั่วไป เป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า ลักษณะชายผง มีถนนและดูคลองติดต่อ กับวัด ตั้งอยู่ริมฝั่งตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยา

ความเป็นมา วัดทองธรรมชาติ เดิมชื่อวัดทองบน เป็นวัดราษฎร์มาแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาครั้งรัชกาล ที่ ๑ กรมหมื่นนรินทรพิทักษ์ ได้เริ่มบูรณะปฏิสังขรณ์วัดนี้ประมาณ พ.ศ. ๒๓๓๐ ต่อมา รัชกาลที่ ๓ ประมาณ พ.ศ. ๒๓๗๔ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้พระเจ้าน้องยาเธอกรม- ขุนเดชอดิศร เป็นแม่กองมาซ่อมสร้างวัดโดยจัดพื้นที่วางแผนผังวัด ในเนื้อที่กว้าง ๖๖ เมตร ๕๐ ซม. ยาว ๓๔ เมตร ๑๒ ซม. เป็นเขตอุปจารวัด ขยายออกไปทั้ง 4 ทิศ เป็นรูปสี่เหลี่ยม ผืนผ้า ดังกล่าวข้างต้นแล้ว และทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้วัดทองธรรมชาติเป็นพระอาราม หลวงอีกด้วย และในปี พ.ศ. ๒๕๐ ทรงบำเพ็ญพระราชกุศลถวายแต่เจ้าจอมมารดานิ่มที่วัดนี้ โปรดเกล้า ฯ ให้มีงานฉลองวัด มีมหรสพสมโภช เป็นเวลา ๓ วัน ๓ คืน เมื่อปี พ.ศ. ๓๕๓

ทรัพย์สิน วัดทองธรรมชาติ มีที่ดินที่ตั้งวัด ดิน ๓ ไร่ ๑๖.๕ ตารางวา และมีที่ธรณีสงฆ์ ๔ แปลง แปลงที่ ๑ และ ๒ อยู่ที่แขวงคลองสาน เขตคลองสาน กรุงเทพมหานคร ในเนื้อที่ ๒ ไร่ ๖๘ ตารางวา และ ๓ ไร่ ๐ ตารางวา โฉนดที่ดินเลขที่ ๑๔๔๕ และ ๖๓๘ แปลงที่ ๓ อยู่ แขวงวรจักร เขตป้อมปราบ กรุงเทพมหานคร ในเนื้อที่ ๒๕ ตารางวา โฉนดเลขที่ ๓๕๗๕ แปลงที่ ๔ อยู่ที่ตำบลคลองหลวงแพ่ง อำเภอบางน้ำเปรี้ยว จังหวัดฉะเชิงเทรา ในเนื้อที่ ๘๘ ไร่ ๓ งาน ๔๔ ตารางวา โฉนดที่ดินเลขที่ ๙๐๔ และ ๖๐๕

และยังมีสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่นที่พอจะกล่าวได้ ต่อไปนี้คือ

พระอุโบสถ สร้างสมัยรัชกาลที่ ๒ ก่ออิฐถือปูนเป็นศิลปะสมัยอยุธยาตอนปลาย ภายในมีพระพุทธรูปนั้นลงรักปิดทอง หน้าตักกว้าง ๔ ศอก น้ำ ปางสะดุ้งมาร เป็นพระประธานในพระอุโบสถสร้างในสมัยรัชกาลที่ ๒ เช่นกัน และมีพระอัครสาวกซ้ายขวาปูนปั้นลงรักปิดทองประดิษฐานอยู่ด้วย

พระวิหาร สร้างในสมัยรัชกาลที่ ๑ เป็นศิลปะสมัยอยุธยาตอนปลาย ก่ออิฐถือปูนกว้าง ๔ วา ๒ ศอก ยาว ๖ วาเศษ ภายในเป็นที่ประดิษฐานพระประธาน เป็นพระปูนปั้นลงรักปิดทอง จำนวน ๑๐ องค์ ปางสะดุ้งมาร มีองค์ใหญ่ขนาดหน้าตักกว้าง ๔ ศอก ๑ องค์ และองค์เล็กกว่าตั้งลดหลั่นลงมาอีก ๓ แถว

ศาลาการเปรียญ สร้างสมัยเดียวกับพระอุโบสถ ขนาดกว้าง ๕ วา ยาว ๑๐ วาเศษ ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๕๒๓ มีการซ่อมครั้งใหญ่ เป็นเสาก่ออิฐและฝ้าเพดานรอบทั้งหลัง

กุลี เดิมที่สร้างไว้เป็น ๒ แถว สร้างด้วยไม้สัก ทรงไทย ต่อมาชำรุดทรุดโทรม จึงเปลี่ยนแปลงปรับปรุงไปตามยุคตามสมัยเจ้าอาวาสที่ปกครองวัด

พระเจดีย์ ก่ออิฐถือปูนย่อมุมแบบไม้สิบสอง ๔ องค์ กว้าง ๔ เมตร สูง ๑๒ เมตร ตั้งอยู่ตามกำแพงแก้วรอบพระอุโบสถ แต่ชำรุดทรุดโทรมแล้วในสมัยพระมงคลทิพยมุนี เป็นเจ้าอาวาสได้บูรณะให้คงสภาพเดิมจนบัดนี้

การศึกษาและการสาธารณสงเคราะห์

วัดทองธรรมชาติ มีโรงเรียนบริยัติธรรม ๑ แห่ง มีนักเรียนบาลีจำนวน ๒๑ รูป และนักธรรมจำนวน ๓๘ รูป โรงเรียนปริยัติธรรมแห่งนี้เปิดสอนมาตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๗๕

การบริหารและการปกครอง ปัจจุบันเจ้าอาวาสชื่อ พระสุธรรมชีคุณ (ประสิทธิ์ วรปัญโญ) ลำดับเจ้าอาวาสตั้งแต่รูปบัดนี้ ดังนี้ คือ ๑. พระธรรมวโรคม พ.ศ. ๓๕๐-๒๓๕๗ ๒. พระธรรมชิติญาณ (จ) พ.ศ. ๒๕๗--๒๔๑๑ ๓. พระครูสาธุธรรมคุณาชาร (นาค) พ.ศ. ๒๔๑๑ ๔. พระสมุห์สิน พ.ศ. ๔๔-๒๔๒๕ ๕. พระภาวนาโกศลเถระ (กลัด) พ.ศ. ๒๔๒๕-๒๔๓๔ ๖. พระปลัดปาน พ.ศ. ๒๔๓๔-๒๔๓๕ ๗. พระครูโวธานธรรมาจารย์ (จั่น) พ.ศ. ๒๔๓๕-๔๔๖ ๘. พระมงคลทิพยมุนี (เซ็ก พรหมสุโร) พ.ศ. ๒๔๔๖-๒๕๐๔ ๙. พระราชพุทธิมุนี (หริ่ง อินทรธรรม) พ.ศ. ๕๕-๒๕๒๓ ๑๐. พระสุธรรมชีคุณ (ประสิทธิ์ วรปัญโญ) พ.ศ. ๒๕๒๓ ถึงปัจจุบัน ปัจจุบัน (พ.ศ. ๒๕๒๔) มีพระภิกษุจำนวน ๓๕ รูป สามเณรจำนวน ๑๐ รูป