การศึกษาการเปลี่ยนเพศปลากัดจากสารสกัดจากธรรมชาติ​ และการพัฒนาเป็นสูตรอาหารเลี้ยงปลาเพื่อเพิ่มมูลค่าทางการค้าปลาสวยงาม

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

ณัฐธิดา หินทราย, ศศิปรียา กองเมิน, กัญญาณัฐ มาตย์จันทร์

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

จินดา โพนะทา, ธีระวุฒิ จันทะพันธ์

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย มุกดาหาร

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2566

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

ปลากัดหางพระจันทร์ครึ่งซีก(siamese fighting fish(Halfmoon)) เป็นปลาพื้นเมืองพบแพร่กระจายอยู่ทั่วทุกภาคของประเทศไทย ปัจจุบันได้รับความนิยมเลี้ยงกันอย่างแพร่หลายในต่างประเทศ ปลากัดเพศผู้จะชอบต่อสู้กับปลากัดเพศเมียในเวลาผสมพันธุ์ เกมกีฬาที่เห็นกันจึงมาจากพฤติกรรมนี้ ดังนั้นปลากัดตัวผู้จึงเป็นที่นิยมในการเลี้ยงมากกว่าปลากัดเพศเมีย จากการศึกษา พบว่าอัตราส่วนเพศผู้ต่อเพศเมียของปลากัดที่ได้จากการเพาะพันธุ์เป็น 1 ต่อ 2 และมูลค่าของปลากัดเพศผู้มีมากกว่าปลากัดเพศเมียถึง 5 - 6 เท่า ดังนั้น ผู้เลี้ยงและจำหน่ายปลากัดจึงจำเป็นต้องมีวิธีการที่จะได้ปลากัดที่ตรงตามกลไกตลาดและปลากัดที่จำหน่ายไปต้องมีคุณภาพ ปัจจุบันการใช้ฮอร์โมนในการแปลงเพศปลา หรือในการผลิตปลาเพศใดเพศหนึ่งกำลังได้รับความสนใจอย่างมาก ทั้งนี้เพราะการใช้ฮอร์โมนสามารถควบคุมเพศปลาตามที่ต้องการ แต่ละประเภทของฮอร์โมนที่ใช้ก็ยังมีข้อจำกัด ทั้งในด้านราคา และการใช้อย่างถูกวิธี เนื่องจากเกษตรกรและผู้เพาะเลี้ยงส่วนใหญ่มีพื้นฐานความรู้ไม่มากพอ จากรายงานการวิจัยพบว่า ในใบมังคุด ประกอบไปด้วยสารที่มีฤทธิ์คล้ายฮอร์โมนพวกสเตียรอยด์ ซึ่งมีผลต่อระบบสืบพันธุ์ คือ ในหนูเพศผู้ ที่ได้รับสารสกัดจากใบมังคุดแห้ง มีน้ำหนักอัณฑะและการผลิตอสุจิลดลง (Riono และคณะ, 1998) ตรงข้ามกับรายงานของ กอปร์พร และคณะ (2543) พบว่า ไก่เนื้อเพศผู้ที่ได้รับน้ำชาจากใบมังคุดมีปริมาตรอัณฑะใหญ่กว่ากลุ่มปกติ การแสดงลักษณะทางเพศผู้เพิ่มขึ้น มีสีหงอน เหนียง เข้มขึ้น แต่การศึกษาผลของสารในใบมังคุดต่อระบบสืบพันธุ์ในปลายังมีอยู่น้อย ส่วนอาหารที่ใช้เลี้ยงปลาก็มีการศึกษาพบว่าสารสกัดจากกวาวเครือแดงต่อการเปลี่ยนแปลงเพศของปลาเป็นเพศผู้ ซึ่งจำเป็นต้องมีอัตราส่วนที่เหมาะสมจึงจะมีอัตราส่วนเพศของปลาตามต้องการทั้งยังเป็นการเพิ่มมูลค่าปลามากขึ้นอีก ดังนั้นการศึกษาครั้งนี้ การศึกษาถึงผลของสารจากใบมังคุดแห้งและอาหารจากสารสกัดกวาวเครือแดง ในแต่ละความเข้มข้นต่อการเปลี่ยนลักษณะในเพศภายนอก สัดส่วนเพศในปลากัด อัตราการรอดชีวิต น้ำหนักที่เพิ่มเฉลี่ย